I. MỘT SỐ THÔNG TIN CƠ BẢN VỀ UNIDO:
1. Cơ sở pháp lý, tôn chỉ và mục đích
UNIDO được thành lập ngày 1.1.1967 theo Nghị quyết 2152 (XXI) ngày 17/11/1966  của Đại hội đồng Liên hợp quốc với tư cách là một cơ quan trực thuộc Đại Hội Đồng Liên hợp quốc.
Năm 1985, UNIDO trở thành tổ chức chuyên môn thứ 16 của LHQ. Tháng 8/1985 và 12/1985, Đại Hội Đồng UNIDO khoá 1 đã họp và hoàn thành việc củng cố tổ chức, bầu Tổng giám đốc mới, bầu Hội đồng Phát triển Công nghiệp (IDB) và Uỷ ban Chương trình và Ngân sách UNIDO (PBC). Đến tháng 7/2007, UNIDO đã có 172 nước thành viên. Trụ sở đóng tại Viên, Cộng hoà Áo.
Tôn chỉ mục đích:  Mục đích thành lập của UNIDO là  đóng vai vai trò cơ quan điều phối trung tâm cho các hoạt động công nghiệp trong hệ thống LHQ và thúc đẩy phát triển và hợp tác công nghiệp tại cấp độ toàn cầu, khu vực, quốc gia và liên ngành.
Mục tiêu của UNIDO là hỗ trợ các nước đang phát triển và các nước có nền kinh tế chuyển đổi trong cuộc chiến chống bị gạt ra ngoài lề của thế giới toàn cầu hoá ngày nay. UNIDO huy động tri thức, kỹ năng, thông tin và công nghệ nhằm thúc đẩy sản xuất có hiệu quả, một nền kinh tế có sức cạnh tranh và một môi trường thông thoáng. UNIDO tập trung các nỗ lực của mình giúp xoá đói nghèo thông qua nâng cao năng suất lao động.
2. Cơ cấu
UNIDO có 3 cơ quan hoạch định chính sách chủ yếu. Đại hội đồng (General Conference - GC) họp 2 năm 1 lần nhằm thông qua ngân sách và chương trình làm việc. Hội đồng Phát triển Công nghiệp (Industrial Development Board - IDB) gồm 53 thành viên do ĐHĐ bầu với nhiệm kỳ 4 năm theo nguyên tắc cân bằng về địa lý, trong đó 33 thành viên là nước đang phát triển, 15 thành viên là các nền kinh tế thị trường, và 5 thành viên là các nước Tây Âu. Hội đồng Phát triển Công nghiệp có nhiệm vụ xem xét chương trình làm việc và báo cáo ngân sách do Uỷ ban Ngân sách và Chương trình chuẩn bị. Uỷ ban Ngân sách và Chương trình (Programme and Budget Committee - PBC), là một cơ quan trực thuộc Hội đồng Phát triển Công nghiệp, gồm 27 thành viên do ĐHĐ bầu với nhiệm kỳ 2 năm: 15 thành viên là các nước đang phát triển, 9 thành viên là các nước có nền kinh tế thị trường, và 3 thành viên là các nước Tây Âu. Uỷ ban này thường họp một năm một lần.
Ban Thư ký của UNIDO gồm 3 Vụ: Vụ Phát triển Chương trình và Hợp tác Kỹ thuật; Vụ Điều phối Chương trình và Hoạt động thực địa; và Vụ Hành Chính. Mỗi Vụ do một Giám đốc Điều hành lãnh đạo, với sự trợ giúp của một đội ngũ kỹ sư, nhà kinh tế, và luật sư.
UNIDO hiện có đại diện tại 35 nước, trong đó có 9 văn phòng khu vực, 21 văn phòng quốc gia, và 5 văn phòng đầu mối. Ngoài ra, UNIDO còn có 58 cơ sở chuyên môn trên toàn thế giới về thúc đẩy đầu tư và công nghệ, sản xuất sạch, và công nghệ quốc tế.
Đứng đầu Tổ chức UNIDO là Tổng giám đốc, hiện nay là ông Carlos Magarinos, người Argentina, được bầu tại Đại Hội đồng UNIDO khoá VII (12/1997), nhiệm kỳ 1998-2001, và tái cử năm 2001 cho nhiệm kỳ 2002 - 2005. Đến 12/2002, UNIDO có 630 nhân viên tại trụ sở chính, 123 nhân viên tại các văn phòng, và khoảng 2000 hợp đồng ngắn và dài hạn với các chuyên gia trên toàn thế giới.
3. Chức năng và hoạt động
UNIDO không phải là cơ quan tài trợ vốn mà chỉ là cơ quan chuyên môn tư vấn về lĩnh vực phát triển công nghiệp của  LHQ. UNIDO  có vai trò khách quan tương đối trong việc giúp đỡ các nước đang phát triển, tạo diễn đàn trao đổi, thương lượng giữa các nước phát triển và đang phát triển  trong việc thúc đẩy đầu tư và chuyển giao công nghệ. Đây là điểm khác biệt chủ yếu của UNIDO so với các công ty tư nhân về công nghiệp của bất cứ nước nào. Vì UNIDO không phảI là một tổ chức sinh lời, không phải quan tâm trước hết đến lợi nhuận tối đa như các công ty tư nhân về công nghiệp. UNIDO trước hết  tôn trọng và dựa trên  chiến lược phát triển của chính phủ, đồng thời có tính đến các yếu tố về kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường, nhân lực.v.v...
Các chức năng chủ yếu của UNIDO gồm:
- Đóng vai trò một diễn đàn toàn cầu: UNIDO xây dựng và phổ biến kiến thức và các vấn đề công nghiệp và cung cấp một sân chơi cho khu vực nhà nước và tư nhân, các tổ chức dân sự xã hội và cộng đồng hoạch định chính sách nói chung để nâng cao hợp tác, tiến hành đối thoại và phát triển quan hệ đối tác nhằm giải quyết các thách thức nêu trên.
- Đóng vai trò một cơ quan hợp tác kỹ thuật: UNIDO thiết kế và thực hiện các chương trình nhằm hỗ trợ các nỗ lực phát triển công nghiệp của khách hàng. Hai chức năng chính của UNIDO bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau. Một mặt, kinh nghiệm thu được từ hợp tác kỹ thuật của UNIDO có thể được chia sẻ với các nhà hoạch định chính sách. Mặt khác, các phân tích của Tổ chức đã chỉ ra những lĩnh vực mà hợp tác kỹ thuật sẽ có tác động lớn nhất cho việc xác định các ưu tiên.
Các mục tiêu và ưu tiên chương trình của UNIDO được đưa ra trong Kế hoạch Công tác về Vai trò Tương lai và Chức năng của UNIDO được thông qua tại Nghị quyết GC.7/Res.1 Khoá 7 Đại hội đồng UNIDO năm 1997. Kế hoạch Công tác phân loại các hoạt động của UNIDO thành 2 lĩnh vực tập trung: (a) Tăng cường năng lực công nghiệp, bao gồm các chương trình hỗ trợ chức năng diễn đàn toàn cầu và tư vấn chính sách; và (b) phát triển công nghiệp sạch và bền vững. Ngoài ra, Kế hoạch Công tác cũng xác định trọng tâm hoạt động của UNIDO là các nước kém phát triển, nhất là Châu Phi; các ngành công nghiệp dựa vào nông nghiệp và các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
UNIDO thực hiện các mục tiêu thông qua: (a) các chương trình lồng ghép hoặc khuôn khổ hoạt động quốc gia (CSFs), hoặc (b) các dự án riêng lẻ theo 8 phương thức dịch vụ. Tám phương thức dịch vụ của UNIDO bao gồm: (1) quản lý công nghiệp và thống kê; (2) Đầu tư và thúc đẩy công nghệ; (3) Chất lượng và năng suất lao động; (4) Phát triển doanh nghiệp nhỏ; (5) Công nghiệp về nông nghiệp; (6) Năng lượng công nghiệp và Nghị định thư Kyoto; (7) Nghị định thư Montreal; (8) Quản lý môi trường. “Lồng ghép” trong chương trình lồng ghép không chỉ ám chỉ cấp độ các phương thức dịch vụ của chương trình, mà còn là cấp độ cơ chế viện trợ, đối tác quốc gia và các hoạt động phát triển khác của quốc gia hoặc khu vực đó.
Về phương thức cung cấp dịch vụ, UNIDO là một quá trình phát triển các sáng kiến bổ sung cho các mẫu hình hiện có của các chương trình lồng ghép, khuôn khổ hoạt động quốc gia và các dự án đơn lẻ. Những sáng kiến này nhằm cung cấp trợ giúp đặc biệt cho các nước đang phát triển và các nước có nền kinh tế chuyển đổi nhằm đáp ứng các nhu cầu phát triển cấp bách trong lĩnh vực phát triển công nghiệp. Cho đến nay, hai sáng kiến đã được đưa ra: Sáng kiến Tiếp cận Thị trường, đưa ra tại Hội nghị Quốc tế về Tài trợ cho Phát triển (Monterrey, Mêhicô, 3/2002) và Sáng kiến Năng lượng Nông thôn cho Sử dụng Có hiệu suất, đưa ra tại Hội nghị Thượng đỉnh về Phát triển Bền Vững (Johannesburg, 9/2002).
4. Ngân sách của UNIDO
Gồm có 2 Quỹ: (1) Quỹ thường xuyên do các nước hội viên đóng góp niên liễm. (2) Quỹ hoạt động do các nước đóng góp tự nguyện.
 Nhìn chung, nguồn vốn của UNIDO bao gồm đóng góp của các nước thành viên, của hệ thống Liên hợp quốc: vốn theo chỉ số kế hoạch định hướng (IPF) của UNDP; Dịch vụ công nghiệp đặc biệt (SIS); Hỗ trợ dịch vụ kỹ thuật 1 (TSS1); Hỗ trợ dịch vụ kỹ thuật 2 (TSS2); Các quỹ Chính phủ, các tổ chức tài chính phát triển và các quỹ uỷ thác (Trust Fund). Quỹ phát triển công nghiệp của UNIDO (IDF) bao gồm các nguồn đóng góp tự nguyện của các chính phủ, các NGOs và các doanh nghiệp tư nhân phục vụ các mục tiêu cụ thể. UNIDO cũng có thể giúp xây dựng các dự án nhằm vận động vốn đầu tư song phương hoặc đa phương.

II. QUAN HỆ HỢP TÁC VIỆT NAM - UNIDO
1. Quan hệ:
UNIDO bắt đầu hoạt động tại Việt Nam từ năm 1976 với vai trò là cơ quan chuyên môn, trợ giúp thực hiện về chuyển giao kỹ thuật cho các dự án phát triển công nghiệp của Việt Nam. Việt Nam là thành viên UNIDO, hàng năm đóng niên liễm khoảng 2.400 USD.
 2. Bốn lĩnh vực UNIDO ưu tiên hỗ trợ Việt Nam:
• Phát triển công nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt nhấn mạnh vào doanh nghiệp nữ;
• Phát triển công nghiệp nông thôn;
• Phát triển công nghiệp có môi trường lành mạnh;
• Hội nhập Việt Nam vào các Chương trình khu vực của UNIDO                và các diễn đàn quốc tế về công nghiệp.
3. Các chương trình trợ giúp:
UNIDO đã trợ giúp việc thực hiện chuyển giao kỹ thuật cho các dự án công nghiệp của Việt Nam. Thông qua sự tài trợ của UNDP bằng nguồn IPF cho Việt Nam, đến nay, UNIDO đã tham gia và vận động các nhà tài trợ thực hiện các chu kỳ hợp tác sau đây:
 Chu kỳ I (1977 – 1981) : 10,5 triệu USD
 Chu kỳ II (1982 – 1986) : 11,7 triệu USD
 Chu kỳ III (1987 – 1991) : 36,4 triệu USD
 Chu kỳ IV (1992 – 1996) : 11,4 triệu USD
 Giai đoạn 1998-2000 : 2,8 triệu USD
 Giai đoạn  2003 - 2005: 9,0 triệu USD.
4. Các lĩnh vực ưu tiên trong hoạt động của tổ chức UNIDO cho Việt Nam hiện nay và trong những năm tới:
Thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ và của khu vực tư nhân. Chú trọng tới các nhà doanh nghiệp vừa;
+Phát triển công nghiệp nông thôn để xoá đói giảm nghèo trên cơ sở tạo thu nhập và việc làm;
+Phát triển công nghiệp mang tính bền vững về môi trường thông qua công nghệ sản xuất sạch hơn và các công nghệ mới, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và phương thức tiếp cận mang tính thân thiện với môi trường.
+ Tạo điều kiện để Việt Nam tham gia vào các chương trình khu vực của UNIDO vào các hoạt động diễn đàn toàn cầu.

Hiện nay, UNIDO đang chuẩn bị kỹ kết với Việt Nam Chương trình hợp tác tổng thể kỹ thuật giai đoạn 2006-2010. Chương trình được xây dựng nhằm hỗ trợ việc thực hiện các mục tiêu công nghiệp ưu tiên của Chính phủ Việt Nam trong Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm (2006-2010) với nguồn ngân sách dự kiến khoảng 14.838 triệu đô-la Mỹ./.

(tháng 7/2007)