Những ngày đầu năm mới 2012, Đà Nẵng sôi động và lung linh hẳn lên với những sắc màu bởi thành phố đang đón chào một sự kiện ý nghĩa: 15 năm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Qua 15 năm, Đà Nẵng chuyển mình, hội nhập trong một diện mạo tươi mới, ngày càng năng động hơn, hiện đại hơn nhưng vẫn lưu giữ những nét truyền thống làm sống dậy miền ký ức xa xưa của người Đà Nẵng xa xứ. Góp phần vào sự phát triển ấy là đóng góp không nhỏ của hoạt động đối ngoại. Thật tình cờ, chặng đường 15 năm phát triển của Đà Nẵng cũng là chặng đường 15 năm trưởng thành của công tác đối ngoại thành phố.

Năm 1997, cùng với việc Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Sở Ngoại vụ thành phố cũng chính thức được thành lập. 15 năm trưởng thành và phát triển, đối ngoại Đà Nẵng về cơ bản trải qua ba giai đoạn đáng được ghi nhận. Giai đoạn 1997-2002: mở đường và tích lũy kinh nghiệm. 2002-2007: trưởng thành. 2007-2011: phát triển

Đối ngoại Đà Nẵng trong giai đoạn đầu từ năm 1997-2006 tập trung chủ yếu vào công tác đối ngoại chính trị, bao gồm việc đón tiếp các đoàn khách quốc tế cũng như bước đầu thiết lập quan hệ với các thành phố trên thế giới trên tinh thần hữu nghị và hợp tác. Ngoại giao kinh tế lúc bấy giờ thiên về việc tiếp nhận các dự án ODA và NGOs do chính phủ và các tổ chức quốc tế hỗ trợ Đà Nẵng xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản và xoá đói giảm nghèo. Nhìn chung, hoạt động đối ngoại giai đoạn này mang tính ‘tiếp nhận’, ‘tiếp cận’ chủ yếu . Sự hỗ trợ của quốc tế cùng với nội lực của thành phố đã góp phần đáng kể trong việc thay đổi diện mạo của một thành phố trẻ. Đây cũng là giai đoạn mà hoạt động đối ngoại Đà Nẵng tích lũy được nhiều kinh nghiệm vô cùng quý báu mà đỉnh cao của nó là năm 2006 - năm đánh dấu bước phát triển đối ngoại mạnh mẽ nhất khi Đà Nẵng được Bộ Ngoại giao đề xuất Chính phủ chọn làm địa điểm tổ chức các cuộc họp quan trọng trong chuỗi sự kiện của Hội nghị cấp cao APEC. Cùng với cả nước, đây là lần đầu tiên Đà Nẵng tổ chức một sự kiện mang tầm quốc tế to lớn, thể hiện sinh động hình ảnh và vị thế quốc tế ngày càng cao của Đà Nẵng. Ý thức được tầm vóc của sự kiện này, Đà Nẵng đã nỗ lực đảm bảo mọi điều kiện tốt nhất, đặc biệt là vấn đề an ninh và biện pháp lễ tân để Hội nghị diễn ra thành công trọn vẹn. Bên cạnh đó, công tác quảng bá Đà Nẵng tại một sự kiện lớn cũng được quan tâm, do đó hình ảnh Đà Nẵng cũng đã để lại những dấu ấn đẹp trong lòng các quan chức cấp cao APEC.

Tiếp nối thành công của APEC 2006, tiếng vang về một thành phố sự kiện đã đưa Đà Nẵng trở thành một địa điểm lý tưởng để tổ chức các Hội nghị cấp cao khác, khiến cơ hội quảng bá thành phố ngày càng tăng.

Sang giai đoạn 2007-2011, hoạt động đối ngoại Đà Nẵng được đánh giá có bước trưởng thành vượt bậc trên tất cả các mặt chính trị đối ngoại, văn hoá đối ngoại và đặc biệt là kinh tế đối ngoại. Với thế và lực mới, đối ngoại Đà Nẵng chuyển dần từ việc thụ động tiếp cận các dự án, cơ hội hợp tác sang việc chủ động hội nhập và tự tìm kiếm các cơ hội hợp tác phù hợp với hoàn cảnh phát triển của thành phố. Tiếp nối thành công của Hội nghị APEC 2006, Đà Nẵng đã đăng cai tổ chức nhiều hội thảo quốc tế quan trọng, trong đó có: Tuần lễ Hành lang kinh tế Đông Tây 2007, Hội nghị doanh nhân APEC 2009, Hội nghị Bộ trưởng ngoại giao và nhiều hội nghị quan trọng trong năm Việt Nam là Chủ tịch ASEAN 2010,…Các sự kiện này không chỉ đơn thuần là sự kiện có ý nghĩa về mặt tổ chức và quảng bá Hơn thế, đó là những diễn đàn mà Đà Nẵng có thể tham gia, đóng góp tiếng nói vì lợi ích và sự phát triển kinh tế của các địa phương, các quốc gia trong khu vực và trên thế giới.

Kinh tế đối ngoại giai đoạn này nở rộ với nhiều thành tựu về thu hút đầu tư nước ngoài. Cùng với sự ra đời của Luật đầu tư, hoạt động hiệu quả, sáng tạo và phối hợp của các cơ quan xúc tiến đầu tư thương mại, du lịch đã tạo làn sóng đầu tư nước ngoài vào Đà Nẵng. Đến nay, thành phố đã cấp giấy phép đầu tư cho 214 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đăng ký đạt gần 3,3 tỷ USD, đã chứng tỏ sức thu hút của thành phố năng động là trung tâm kinh tế miền Trung cũng như các chính sách ưu đãi vượt trội mà thành phố dành cho các nhà đầu tư có cam kết lâu dài, bền vững. Trong những năm gần đây, các tập đoàn tài chính quốc tế, ngân hàng và bất động sản đã chọn Đà Nẵng làm đại bản doanh của các dự án hàng triệu đôla mang tầm quốc tế trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ. Các đường bay quốc tế nối Đà Nẵng với Singapore, Seoul (Hàn Quốc), Đài Bắc, Quảng Châu, Thượng Hải, Côn Minh (Trung Quốc),…  cũng được cất cánh, đưa Đà Nẵng đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Bên cạnh các hoạt động tích cực hỗ trợ thu hút đầu tư và xúc tiến thương mại, du lịch, sự năng động của những người làm công tác đối ngoại còn thể hiện đáng kể trong việc xúc tiến các dự án hỗ trợ hợp tác quốc tế. Xác định rõ trọng điểm phát triển của thành phố trong giai đoạn này là môi trường, giáo dục và y tế, Sở Ngoại vụ tích cực tiếp cận chính phủ các nước, các cơ quan đại diện ngoại giao các nước tại Việt Nam, các tổ chức quốc tế, các thành phố nước ngoài có quan hệ hợp tác, tổ chức phi chính phủ,… thông qua việc đón tiếp và chuẩn bị nội dung làm việc với hàng trăm đoàn khách quốc tế đến làm việc tại Đà Nẵng, tổ chức các đoàn lãnh đạo thành phố ra nước ngoài, tham gia các hội thảo, diễn đàn quốc tế,… nhằm xúc tiến các chương trình hợp tác. Không chấp nhận tư thế ‘chờ’ tiếp nhận viện trợ, thay vào đó, hằng năm Sở Ngoại vụ chủ động gõ cửa từng đối tác liên quan để giới thiệu các nhu cầu của thành phố và đề nghị các chương trình hợp tác. Kết quả là hằng năm thành phố đã vận động khoảng 150 tỷ đồng cho các dự án trong lĩnh vực y tế, giáo dục, xóa đói giảm nghèo,…Mặc dù không trực tiếp tham gia quản lý các dự án nhưng Sở Ngoại vụ trở thành cầu nối quan trọng giữa các nhà đầu tư, các nhà tài trợ với các cơ quan, ban, ngành của thành phố.

Đối ngoại Đà Nẵng bước vào năm 2011 trong bối cảnh tình hình kinh tế có nhiều biến động bởi ảnh hưởng của suy thoái kinh tế. Tuy nhiên, cùng với cả nước, năm 2011 là năm Đà Nẵng có cơ hội xác định mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội sau Đại hội Đại biểu Đảng bộ lần thứ XX năm 2010. Công tác đối ngoại vì thế cũng có cơ sở để triển khai thực hiện trong giai đoạn mới, đó là đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế, hợp tác và liên kết khu vực. Đặc biệt, năm 2011 lần đầu tiên, vấn đề ngoại giao kinh tế được xác định là nhiệm vụ hàng đầu trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước không chỉ ở cấp quốc gia mà còn ở cấp địa phương. Có thể nói, năm 2011 thực sự là năm bản lề của công tác đối ngoại khi  Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ XX ra đời cùng với Chương trình hành động của Thành ủy về tăng cường công tác ngoại giao kinh tế trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và Đề án tổng thể về Ngoại giao kinh tế của thành phố giai đoạn 2011-2015. Công tác đối ngoại trong những năm về sau đã cơ bản xác định được những nhiệm vụ trọng tâm và những bước đi cụ thể, trong đó ưu tiên lĩnh vực kinh tế đối ngoại. Ngoại giao chính trị hay công tác ngoại giao văn hoá, ngoại giao nhân dân cũng sẽ không ngừng được đẩy mạnh trước xu thế hội nhập vì hoà bình, ổn định và phát triển.

Đối ngoại Đà Nẵng đã đồng hành trên chặng đường 15 năm phát triển cùng thành phố, đó là giai đoạn 15 năm tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành. Cũng như nội lực đang dâng trào của một thành phố trẻ, lãnh đạo và các cán bộ làm công tác đối ngoại của thành phố cũng khát khao cống hiến để góp phần xây dựng thành phố phát triển và hội nhập hơn với thế giới trên những chặng đường tương lai./.

       Lương Minh Sâm
       Giám đốc Sở Ngoại vụ Đà Nẵng