Triển khai lộ trình thực hiện cơ chế một cửa ASEAN (ASW), Việt Nam đã tích cực triển khai các điều kiện cần thiết cho cơ chế một cửa quốc gia (NSW) như một "bước đệm" trước khi hòa nhập vào ASW đối với các loại hình giao dịch XNK và quá cảnh tại một số địa bàn trọng điểm. Với vai trò là cơ quan đầu mối, từ nhiều năm qua, Tổng cục Hải quan đã tích cực thực hiện các bước, tiến tới thực hiện ASW theo đúng lộ trình cam kết. Theo Tổng cục Hải quan, trong năm 2008-2009, hoạt động xây dựng cơ chế một cửa của Việt Nam chủ yếu tập trung vào công tác kiện toàn tổ chức bộ máy chuẩn bị cơ chế làm việc giữa các bộ, ngành và các bên có liên quan. Cho đến nay, Việt Nam đã xây dựng Kế hoạch tổng thể triển khai cơ chế NSW. Giai đoạn triển khai xây dựng cơ chế một cửa được thực hiện từ năm 2009 - 2011 bao gồm các hoạt động: xây dựng hạ tầng kỹ thuật, tái thiết kế các quy trình nghiệp vụ, xây dựng mô hình dữ liệu, hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng hệ thống thông tin. Giai đoạn triển khai thực tế được thực hiện trong nửa cuối năm 2011 để kết nối chính thức với cơ chế một cửa ASEAN vào năm 2012.
Hiện tại ngành Hải quan đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức khi triển khai cơ chế này. Ðó là thống nhất nhận thức về cơ chế ASW, bởi sự nhận thức và phương thức thực hiện cơ chế ASW tại các nước cũng có sự khác nhau nhất định. Ðây là vấn đề mới và là sự phát triển cao của việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT). Do vậy, cần có sự thống nhất về nhận thức, tập hợp về nguồn lực, điều phối các hoạt động cho việc thực hiện. Ngay tại Việt Nam, mô hình giải quyết thủ tục hành chính một cửa được triển khai thí điểm tại một số tỉnh, thành phố, nhưng nhiều nơi chưa thật sự hiệu quả, cũng ảnh hưởng tới nhận thức lựa chọn cơ chế NSW. Những điều kiện tiền đề để thực hiện cơ chế ASW đang còn rất nhiều khó khăn. Cơ sở pháp lý của Việt Nam chưa hoàn chỉnh, dù đã có Luật Giao dịch điện tử nhưng chưa có văn bản đồng bộ hay những văn bản thực thi các luật đó như chữ ký số, xác thực số. Cùng với đó là cơ chế chia sẻ thông tin giữa các bộ ngành của chúng ta hiện rất hạn chế. Hệ thống CNTT, yếu tố cốt yếu nhất phục vụ cho cơ chế một cửa này cũng gặp nhiều khó khăn. Ngoài ngành hải quan, các bộ, ban, ngành, cũng cần phải đầu tư hệ thống hạ tầng cần thiết để phục vụ cho cơ chế này.
Theo Tổng cục Hải quan, năm 2010 Việt Nam sẽ tập trung triển khai các cấu phần trong Kế hoạch tổng thể, bao gồm các hoạt động đơn giản hóa, chuẩn hóa, hài hòa hóa yêu cầu thông tin, chứng từ, quy trình thủ tục, rà soát hệ thống CNTT; thực hiện phân tích khoảng cách pháp lý và xây dựng tài liệu tuyên truyền, đào tạo của tất cả các bộ, ngành liên quan; xây dựng và triển khai hệ thống CNTT với các chức năng đáp ứng nghiệp vụ liên quan đến ba bộ, ngành là: Tổng cục Hải quan, Bộ Công thương, Bộ Giao thông vận tải. Từ đó, thực hiện thí điểm dự án NSW đối với một số loại giao dịch XNK, quá cảnh tại một số địa bàn trọng điểm. Song song với đó, Việt Nam sẽ hoàn thành báo cáo pháp lý phục vụ xây dựng, triển khai NSW; triển khai dự án thử nghiệm ASW theo kế hoạch, lộ trình của ASEAN.

Báo Nhân dân