Theo đánh giá của Tạp chí The Economist (Anh), cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu vừa qua đã tác động mạnh đến dòng FDI. Sau khi giảm 17% trong năm 2008, xuống còn 1.720 tỷ USD, so với mức 2.080 tỷ USD của năm 2007, trong năm 2009, FDI toàn cầu tiếp tục giảm 41%, xuống còn 1.000 tỷ USD. Sự suy giảm này cho thấy, nguồn tín dụng sẵn có giảm, mức độ suy thoái nghiêm trọng ở các nước phát triển và nhiều nước đang phát triển cũng như xu hướng né tránh rủi ro trên quy mô rộng của các nhà đầu tư.

Ban đầu, dòng FDI vào các thị trường đang nổi hầu như không bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng. Năm 2008, trong khi dòng FDI vào các nước phát triển giảm 1/3, thì FDI vào các nước đang nổi lại tăng 11%. Nhưng sang năm 2009, dòng FDI vào các nước đang nổi cũng giảm mạnh, chỉ đạt khoảng 532 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng FDI vào các nước phát triển còn giảm mạnh hơn, chỉ đạt 488 tỷ USD. Do vậy, năm 2009 là năm đầu tiên các nước đang nổi thu hút FDI nhiều hơn các nước phát triển.

Thị phần của các nền kinh tế đang nổi trong dòng FDI toàn cầu có xu hướng tăng trong thời kỳ suy thoái chủ yếu vì việc mua bán và sáp nhập doanh nghiệp giảm mạnh ở các nước phát triển. Mặc dù việc mua bán và sáp nhập doanh nghiệp xuyên biên giới ở các nước đang nổi tăng đều trong những năm gần đây, nhưng hoạt động này vẫn chủ yếu diễn ra ở các nước phát triển (năm 2008, khoảng 80% số vụ mua bán và sáp nhập doanh nghiệp xuyên quốc gia diễn ra ở các nước phát triển).

Các nước đang nổi thu hút được nhiều vốn FDI hơn là do kinh tế các nước này tăng trưởng cao hơn nhiều so với các nước phát triển. Ngoài ra, môi trường kinh doanh cải thiện ở các nước đang nổi là “yếu tố kéo” và giúp hạn chế sự suy giảm của dòng FDI vào các nước này. Toàn cầu hoá và áp lực cạnh tranh tăng lên cũng làm cho thiệt hại của việc không nắm bắt các cơ hội ở các thị trường năng động và có chi phí thấp tăng lên. Yếu tố cuối cùng giúp thị phần trong FDI toàn cầu của các nước đang nổi tăng là đầu tư ra nước ngoài của các nước này tăng, mà một phần của khoản đầu tư này lại nhắm đến chính các nước đang lên.

Mặc dù suy giảm mạnh trong năm 2009, nhưng có nhiều lý do để hy vọng dòng FDI sẽ sáng sủa hơn trong trung hạn, đặc biệt là ở các thị trường đang nổi chủ chốt. Các yếu tố đề cập ở trên cho thấy, thu hút FDI ở các nước phát triển và các nước đang nổi sẽ tiếp tục gia tăng.

Dòng FDI toàn cầu dự báo sẽ tăng trưởng trong năm 2010, cùng với sự phục hồi kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, do sự phục hồi kinh tế toàn cầu tương đối yếu và lĩnh vực tài chính còn nhiều khó khăn, nên sự phục hồi của FDI sẽ khá chậm. Theo dự báo, đến năm 2014, dòng FDI toàn cầu sẽ vẫn thấp hơn so với mức đỉnh điểm của năm 2007.

Do hàng loạt yếu tố, nên dự báo dòng vốn FDI sẽ giảm từ mức 3% GDP toàn cầu xuống mức bình quân 2,5% GDP toàn cầu trong giai đoạn 2010 - 2014. FDI vào các thị trường đang nổi dự báo giảm từ 4% GDP của các nước này xuống mức bình quân 3% trong giai đoạn 2010 - 2014./.

(Baodautu.vn, 5/4/2010)