Ngày 8-5, tại trụ sở LHQ ở Geneve (Thụy Sĩ), Hội đồng nhân quyền theo Cơ chế kiểm điểm định kỳ (UPR) của LHQ (trong khuôn khổ khoá họp thứ 5) đã đánh giá, xem xét báo cáo về nhân quyền của Chính phủ Việt Nam với sự tham dự đầy đủ của 192 thành viên của Hội đồng nhân quyền, nhiều tổ chức trực thuộc LHQ và các tổ chức quốc tế khác. Đoàn đại biểu nước ta tham dự khóa họp với sự tham gia của đại diện nhiều cơ quan Nhà nước có liên quan là Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Văn phòng Chính phủ, Ban Tôn giáo của Chính phủ, Ủy ban Dân tộc, và đại diện của một số tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp.

Vụ Thông tin Báo chí xin giới thiệu một số thông tin đăng tải trên báo chí liên quan đến nội dung này để các đồng chí tham khảo:

1- Các nước đánh giá cao cam kết của Việt Nam trong việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con người

Trình bày báo cáo tại cuộc đối thoại, ông Phạm Bình Minh, Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao, Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam tại Hội đồng nhân quyền nêu rõ rằng Việt Nam coi trọng việc chuẩn bị Báo cáo UPR để thực hiện nghĩa vụ của một quốc gia thành viên, rút kinh nghiệm và đảm bảo ngày càng đầy đủ hơn quyền con người ở Việt Nam và tăng cường hợp tác quốc tế.

Thứ trưởng khẳng định chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam là tôn trọng các quyền con người về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa và xã hội. Ở Việt Nam, các dân tộc chưa từng có xung đột sắc tộc và các tôn giáo cùng chung sống hòa bình. Bảo đảm quyền con người là nguyện vọng tha thiết của nhân dân Việt Nam vì đã từng bị tước bỏ những quyền tự do cơ bản nhất khi phải làm người dân thuộc địa và đã trải qua muôn vàn hy sinh trong các cuộc chiến tranh vệ quốc để giành lại quyền sống.

Thứ trưởng đề cập những thành tựu của Việt Nam trong việc xây dựng hệ thống pháp luật toàn diện về đảm bảo, thúc đẩy quyền con người và nhấn mạnh rằng hệ thống kiểm tra, giám sát và thực hiện pháp luật ở Việt Nam gồm không chỉ các cơ quan Nhà nước mà cả các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp với sự tham gia của nhân dân và không ngừng được đổi mới theo nguyên tắc Nhà nước pháp quyền. Quốc hội giám sát tối cao đối với mọi hoạt động của Nhà nước, chất vấn các thành viên Chính phủ. Các cơ quan tư pháp, trong đó có tòa án là chỗ dựa của nhân dân trong việc bảo vệ công lý, quyền con người, đồng thời là công cụ hữu hiệu bảo vệ pháp luật, đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm và vi phạm.

Sau khi nêu bật sự phát triển nhanh chóng, đa dạng về các loại hình thông tin đại chúng, đời sống tín ngưỡng sinh động và phong phú trong xã hội Việt Nam cũng như việc đảm bảo quyền của phụ nữ, trẻ em và người tàn tật, Thứ trưởng nhấn mạnh rằng chính nhờ việc đảm bảo các quyền con người, các lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa ở Việt Nam đã có những bước tiến lớn, nhất là trong những năm thực hiện công cuộc đổi mới vừa qua.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đạt ở mức cao liên tục trên 7%/năm trong hơn một thập kỷ qua. Việc gắn tăng trưởng kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội có chuyển biến tốt và đời sống văn hóa có tiến bộ cụ thể. Sau 20 năm đổi mới, thu nhập bình quân đầu người đã tăng gấp 5 lần; tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chuẩn quốc gia giảm 4 lần (từ 60% xuống còn 13,8%) và được LHQ cùng nhiều đối tác phát triển nhìn nhận là một trong số những nước đạt thành tích giảm nghèo ấn tượng nhất.

Thứ trưởng cũng thừa nhận ở Việt Nam vẫn còn những bất cập, khó khăn tồn tại cần giải quyết, trong đó hệ thống pháp luật còn thiếu đồng bộ, có chỗ còn chồng chéo mâu thuẫn, chưa theo kịp thực tiễn, dẫn đến khó khăn, thậm chí hiểu sai làm ảnh hưởng đến việc đảm bảo tính hợp hiến, tính khả thi và minh bạch trong quá trình đảm bảo quyền con người.

Sau phần trình bày của Thứ trưởng Phạm Bình Minh, đại diện 60 nước ASEAN, châu Á, châu Âu, châu Phi, và châu Mỹ đã trực tiếp tham gia đối thoại với Việt Nam. Các đại biểu đều đánh giá Báo cáo của Việt Nam được chuẩn bị công phu, cung cấp thông tin toàn diện về tình hình đảm bảo quyền con người ở Việt Nam, có sự tham gia rộng rãi của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức quần chúng, và nhận được đóng góp của người dân.

Nổi bật trong phát biểu của các nước là sự đánh giá cao đối với những thành tựu đạt được trong công cuộc đổi mới của nhân dân Việt Nam và cam kết rõ ràng của Nhà nước Việt Nam đối với việc thúc đẩy quyền con người. Sự cam kết đó đã được thể hiện cụ thể bằng pháp luật, trong đó có những nỗ lực xây dựng luật pháp trong những năm gần đây, các chương trình đưa đến kết quả tích cực về tăng cường các cơ chế đảm bảo dân chủ cho người dân và tiến bộ nổi bật về phát triển kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội, bình đẳng giới, chăm lo đời sống văn hóa, tôn trọng quyền tín ngưỡng của nhân dân, đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo, hỗ trợ cho đồng bào thiểu số và các nhóm dân cư dễ bị tổn thương như trẻ em, người tàn tật.

Là nước phát biểu đầu tiên, Algeria đặc biệt hoan nghênh ưu tiên của Nhà nước Việt Nam về tạo công ăn việc làm. Các nước châu Phi khác như Benin, Morocco, Nigeria, Nam Phi, Burkina Faso, Zimbabwe, Tunidi và Bờ Biển Ngà bày tỏ sự cảm thông với những khó khăn của Việt Nam do hậu quả chiến tranh, đất nước còn nghèo và đề cao kết quả đạt được là tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, thúc đẩy phát triển đồng đều, đạt và vượt Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ (MDGS), đảm bảo lương thực, cung cấp dịch vụ y tế cơ sở cho người dân, nhất là ở các vùng nông thôn.

Các nước khu vực Mỹ Latinh, trong đó có Mexico, Chile, Brazil, Venezuela nêu đậm những nỗ lực của Việt Nam về thực hiện phát triển, cải cách tư pháp, thúc đẩy bình đẳng giữa các dân tộc, đồng thời cũng chia sẻ ý kiến chung kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ cho công cuộc phát triển ở Việt Nam. Cuba đánh giá cao Việt Nam đạt được tiến bộ trên tất cả các lĩnh vực quyền con người.

Các nước ASEAN nhấn mạnh việc Việt Nam đã tham gia nhiều điều ước quốc tế về quyền con người, tích cực tham gia hợp tác quốc tế về nhân quyền, tăng cường sự phối hợp của Việt Nam để thành lập cơ chế nhân quyền ASEAN; ghi nhận thành công của Việt Nam trong việc giữ vững ổn định xã hội. Đoàn Trung Quốc đánh giá cao cách đề cập xây dựng của Việt Nam đối với cơ chế UPR, chính sách phát triển cân bằng cả về kinh tế và xã hội. Đại biểu Sri Lanka cho rằng sự nỗ lực phấn đấu, hy sinh của nhân dân Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua có thể coi là biểu tượng phấn đấu vì quyền con người trên thế giới. Nhật Bản đặc biệt hoan nghênh thành tựu của Việt Nam về MDGS.

Đoàn đại biểu Nga đánh giá cao về kết quả nâng cao mức sống của người dân Việt Nam, tận dụng các thành tựu thông tin để phát triển quyền con người. Na Uy ghi nhận tiến bộ xuất sắc của Việt Nam về phát triển kinh tế-xã hội. Thụy Sĩ, Australia hoan nghênh Việt Nam đã chủ động tranh thủ kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực quyền con người, ghi nhận chất lượng về đối thoại nhân quyền mang tính xây dựng với các đối tác quốc tế. Đoàn Anh hoan nghênh tiến bộ ở Việt Nam trong việc tăng cường các quyền kinh tế, xã hội và tự do tôn giáo. Đại biểu Phần Lan đề cập những thành tựu của Việt Nam trong những năm gần đây về kết quả hiện đại hóa nền kinh tế và giảm nghèo.

Tại cuộc họp, cũng có một số ý kiến còn dựa trên thông tin sai lệch, phản ánh không khách quan tình hình dân chủ và đảm bảo quyền con người ở Việt Nam. Trong tinh thần đối thoại cởi mở, chân thành, đoàn Việt Nam đã khẳng định lại chính sách rõ ràng, nhất quán của Nhà nước Việt Nam, đồng thời cung cấp thông tin và trao đổi thẳng thắn đối với các ý kiến này của một số nước.

(cpv.org.vn ngày 10/5/2009)

2 - Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh: Khó tránh nhận thức khác biệt về Nhân quyền

Ngày 8/5, tại Geneva, Thụy Sỹ đã diễn ra phiên họp của Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc. Lần đầu tiên, Việt Nam đã trình bày báo cáo tình hình thực hiện quyền con người ở Việt Nam theo cơ chế kiểm điểm phổ cập định kỳ của Liên hợp quốc. Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh, Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam đã có bài trả lời phóng vấn dành cho phóng viên về Báo cáo này. Dưới đây là nội dung bài phỏng vấn:

Nhận định chung về phiên họp, Thứ trưởng Phạm Bình Minh cho hay Báo cáo về nhân quyền của Việt Nam đã đón nhận những thái độ phản hồi tích cực.

- Lần đầu tiên, Việt Nam thực hiện báo cáo nhân quyền trước đại diện đông đảo các nước thành viên Liên hợp quốc. Ông và các thành viên trong đoàn đại biểu Việt Nam chuẩn bị như thế nào cho nhiều sự quan tâm của các nước?

Thứ trưởng Phạm Bình Minh: Đây là lần đầu tiên, chúng ta báo cáo tại một diễn đàn lớn, trước 192 nước. Đoàn Việt Nam đã có sự chuẩn bị kỹ càng với đại diện của tất cả các bộ, ngành liên quan đến việc thực hiện nhân quyền. Chính sự chuẩn bị kỹ càng đã giúp Việt Nam tự tin, sẵn sàng đối thoại với các nước tại phiên họp này.

Theo ông, báo cáo được trình bày lần đầu tiên đã tạo ra điều gì đáng lưu ý tại diễn đàn lớn ở Geneva?

Khi trình bày báo cáo, tôi và các thành viên trong đoàn có cơ hội nêu tất cả thông tin trên các mặt, khía cạnh liên quan đến thực hiện quyền con người ở Việt Nam. Tôi đặc biệt ấn tượng khi các nước phát biểu đều đánh giá cao các thành tựu mà Việt Nam đạt được trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Từ trước đến nay, đây thực sự là một diễn đàn lớn để Việt Nam có cơ hội thông tin đến đông đảo đại diện các nước những điều mà chúng ta đã làm được nhiều nhưng chưa có cơ hội truyền tải hết. Nhiều nước lần đầu tiên biết cụ thể những thông tin về thực hiện quyền con người ở Việt Nam. Tôi tin đó là điểm tốt mà Việt Nam làm được tại diễn đàn đối thoại nhân quyền này.

- Đại diện mỗi nước cũng có những phát biểu riêng rẽ đánh giá cũng như khuyến nghị việc thực hiện quyền con người ở Việt Nam. Ở ghế trưởng đoàn đối thoại, Thứ trưởng nhận xét thế nào về đóng góp ý kiến của đại diện các nước?

 Theo danh sách đăng ký, có 75 nước muốn phát biểu nhưng do thời gian có hạn nên đã không thể thực hiện hết danh sách này. Nhưng như tôi nói, đại đa số các nước phát biểu, kể cả các nước phát triển và đang phát triển đều ghi nhận những thành tựu của Việt Nam trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa, kể cả chính trị.

Các nước đang phát triển muốn chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội. Đó là điểm mạnh của Việt Nam. Tuy nhiên, ta cũng hiểu rằng nhận thức về nhân quyền ở mỗi nước, đặc biệt các nước đang phát triển và phát triển khác nhau. Do đó, không thể tránh được sự khác biệt về đánh giá giá trị nhân quyền như thế nào.

Qua phát biểu của một số nước, đặc biệt nước phát triển, họ đưa các giá trị hiểu biết nhân quyền của họ, thì đây cũng là cơ hội để chúng ta giải thích và nêu được quan điểm của ta.

Phát biểu tại phiên họp, tôi cũng nhấn mạnh rằng việc đảm bảo quyền con người hiện là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc tế và cũng là của Việt Nam. Mục tiêu cao nhất, đồng thời cũng là biểu hiện cụ thể về quyền con người ở Việt Nam là phấn đấu hết sức mình để xây dựng “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh".

(Vietnamnet.vn ngày 10/5/2009)

3 - Đại sứ về các vấn đề nhân quyền của Thụy Sỹ: Không thể chối bỏ những tiến bộ mà Việt Nam đạt được về nhân quyền

Trao đổi tại Geneva với phóng viên báo Điện tử VietNamNet, Đại sứ về các vấn đề nhân quyền của Thụy Sỹ Rudolf Knoblauch cho rằng mọi quốc gia đều có vấn đề liên quan đến nhân quyền, xuất phát từ những đặc điểm khác nhau.

- Đánh giá của Đại sứ về Bản báo cáo quốc gia thực hiện quyền con người ở Việt Nam lần đầu tiên trình bày tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc?

Tôi nghĩ rằng đó là một bản báo cáo toàn diện, thể hiện những quan điểm tốt về nỗ lực thực hiện quyền con người ở Việt Nam. Không thể chối bỏ những tiến bộ mà Việt Nam đạt được trong việc thực hiện quyền con người trong những năm phát triển vừa qua.

Bên cạnh những tiến bộ, thành công, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra những bất cập mà Chính phủ nhận thức rất rõ, để qua đó đưa ra những định hướng, chính sách tiếp tục cải thiện trong thời gian tới liên quan đến việc thực hiện quyền con người.

- Trước khi nghe Báo cáo và sau khi nghe Báo cáo, cảm nhận của ông về tình hình nhân quyền ở Việt Nam như thế nào?

Thực tế, tôi đã có cơ hội đến Việt Nam tìm hiểu việc thực hiện quyền con người. Những tiến bộ, cải thiện là có thực. Với hoàn cảnh lịch sử khác biệt, Việt Nam đang nỗ lực cải thiện quyền con người tốt hơn. Kinh tế - xã hội phát triển năng động đã tạo cơ hội cải thiện đời sống của con người. Đang có những chuyển biến tích cực và tôi không ngạc nhiên về báo cáo.

- Tại phiên họp, đại diện một số nước khuyến nghị Việt Nam cần tiếp tục cải thiện các vấn đề về nhân quyền như báo chí, tôn giáo… Đánh giá của ông?

Những khuyến nghị đó là việc bình thường. Mỗi quốc gia có sự quan tâm, ý kiến khác biệt, xuất phát từ tư duy, nhận thức về giá trị nhân quyền khác nhau. Bản thân mọi quốc gia đều có những vấn đề riêng của mình về nhân quyền, không chỉ Việt Nam. Đó là điều đương nhiên. Việt Nam có hoàn cảnh lịch sử, xuất phát điểm riêng rẽ. Điều quan trọng Việt Nam xác định được lộ trình, hướng đi. 

- Khuyến nghị của ông về việc thực hiện quyền con người ở Việt Nam thời gian tới?

Về cơ bản, tôi trông đợi Việt Nam tiếp tục con đường đi của mình, tiếp tục thực hiện những cải thiện đã và đang làm, về đảm bảo thực hiện quyền con người. Trong những năm tới, tôi hy vọng Việt Nam sẽ tiếp tục mở rộng việc thực hiện quyền con người, có những chương trình cụ thể thực hiện các chính sách, chủ trương của mình.

(Vietnamnet.vn ngày 10/5/2009)