Mô-dăm-bích ngăn chặn thành công tác động của khủng hoảng tài chính thế giới

FMI khẳng định, đến nay Mô-dăm-bích đã ngăn chặn được tác động xấu của cuộc khủng hoảng tài chính thế giới. Chính sách kinh tế vĩ mô “thận trọng” mà nước này theo đuổi trong những năm qua đã giúp Mô-dăm-bích vượt qua sự rối loạn tài chính thế giới. Mô-dăm-bích vẫn dễ bị tổn thương do phụ thuộc quá lớn vào xuất khẩu hàng cơ bản và dòng vốn đầu tư nước ngoài. Dự kiến nguồn thu từ xuất khẩu giảm 30% do giảm sức mua và giá nguyên liệu trên thị trường thế giới. Luyện nhôm ở Mozal, Mô-dăm-bích chiếm gần ½ nguồn thu xuất khẩu của Mô-dăm-bích và 70% sản xuất công nghiệp. Chuyên gia FMI đánh giá:

Về lĩnh vực tài chính, tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu:

-Nhân tố thuận lợi: Ngăn chặn được tác động xấu của khủng hoảng tài chính quốc tế; kết quả tích cực của chính sách kinh tế vĩ mô thận trọng trong 4 năm qua; ổn định lĩnh vực tài chính, ngân hàng; duy trì kỷ cương ngân sách; có biện pháp hiệu quả cải cách cơ cấu; Cam kết tài trợ tăng hơn năm 2008.

-Những yếu tố bất lợi: Rủi ro tín dụng vãng lai; các khoản vay quá lớn, tập trung; xuất khẩu nguyên liệu cơ bản giảm; luồng FDI và tư nhân trong ngoài nước giảm, thâm hụt thương mại,

-Dự báo: Tăng trưởng GDP năm 2009: 4,3%; Lạm phát: 6%; Cán cân thanh toán giảm 200 triệu USD; Dự trữ ngoại tệ giảm 200 triệu USD; Thanh toán quốc tế giảm từ 4,4 xuống 3,9 tuần nhập khẩu; nguồn vốn tư nhân giảm 40% so với năm 2008; áp lực ngân sách của các nước tài trợ do Mô-dăm-bích chậm giải ngân các dự án;

-Khuyến cáo: Cần phân loại các khoản vay; giám sát chỉ số tài chính; điều chỉnh tạm thời chính sách thuế, ngân sách để duy trì chi tiêu ưu tiên nội bộ; cải thiện hợp tác với cơ quan giám sát quốc tế; các yếu tổ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mô-dăm-bích giảm khó khăn; Không nên duy trì đồng địa phương (Metical) cao hơn thực tế; tác động suy giảm kinh tế Nam Phi đối với nền kinh tế Mô-dăm-bích.

Nhà máy luyện nhôm ở Mozal, Mô-dăm-bích, chiếm gần ½ nguồn thu xuất khẩu của Mô-dăm-bích và 70% sản xuất công nghiệp.

Về môi trường kinh doanh, chi phí kinh doanh ở Mô-dăm-bích là yếu tố cơ bản để khuyến khích đầu tư trong và ngoài nước, nâng cao tính cạnh tranh. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, những hạn chế tiếp cận tín dụng ngân hàng, lệ phí cao, hạ tầng kinh tế yếu kém, qui định thủ tục cứng nhắc, thiếu nhân công nội địa có tay nghề, thị trường lao động hạn chế, khó ký hợp đồng lao động với nước ngoài tiếp tục là cản trở lớn đối với hoạt động kinh doanh của các nhà đầu tư. Mặc dù đạt được tiến bộ, cải cách môi trường đầu tư ở Mô-dăm-bích đang diễn ra chậm chạp. Bộ trưởng Kế hoạch và Phát triển, Tài chính Mô-dăm-bích khẳng định chính phủ Mô-dăm-bích tiếp tục dành quan tâm đặc biệt đến  môi trường đầu tư.

Về tài nguyên thiên nhiên, FMI khẳng định tài nguyên thiên nhiên của Mô-dăm-bích đang thu hút đáng kể vốn tư nhân nước ngoài, cần đẩy nhanh chương trình cải tiến quản lý công nguồn tài nguyên nhằm khuyến khích nguồn vốn tư nhân và bảo đảm lợi ích cho toàn bộ nền kinh tế, triển khai nghiêm túc cơ chế thuế vừa được thông qua và tham gia vào Sáng kiến Minh bạch hóa Công nghiệp khai thác (EITI). Các nhà kinh tế trong nước, đặc biệt là Carlos Nuno Caste-Branco phê phán sắc sảo đối với đóng góp thuế của các dự án qui mô lớn cho nền kinh tế Mô-dăm-bích. Kinh tế Mô-dăm-bích được hưởng rất ít từ cam kết của chính phủ đối với dự án qui mô lớn. Mô-dăm-bích cần đa dạng hóa cơ sở sản xuất của Mô-dăm-bích. Trong những năm qua, Mô-dăm-bích thu hút nhiều dự án đầu tư tư nhân qui mô lớn vào luyện nhôm trị giá khoảng 1 tỷ USD; khai thác khi đốt ở Pande, Temane, Inhambane do Sasol, Nam Phi đầu tư trên 1 tỷ USD.

MOATIZE, MÔ-DĂM-BÍCH
Trữ lượng than là 2,5 tỷ tấn, dự kiến khai thác trong 25 năm. Năm 2015, Mô-dăm-bích sẽ thu được 1,5 tỷ USD /năm. Công ty Khai thác Khoảng sản Vale do Doce (Brasil) đầu tư 250 triệu USD thăm dò khai thác,  xuất khẩu than vào năm 2011.

Tuy nhiên, chế độ miễn thuế  cho các dự án lớn, số lợi nhuận lớn được chuyển về nước, sử dụng nhân công hạn chế do áp dụng công nghệ cao gây nên nghi ngò đóng góp thực sự của các dự án này vào cuộc đấu tranh chống nghèo đói ở Mô-dăm-bích. Các nhà kinh tế trong nước cho rằng, đóng góp của các xí nghiệp lớn vào nền kinh tế Mô-dăm-bích là một sự ảo tưởng./.