Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Pham Gia Khiêm và Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Mô-dăm-bích Oldemiro Baloi chứng kiến lễ ký Biên bản kỳ họp lần thứ nhất UBLCP Việt Nam – Mô-dăm-bích tháng 4/2009.
Chuyến thăm Việt Nam tháng 1/2007 của TT Mô-dăm-bích và chuyến thăm Mô-dăm-bích tháng 4/2008 của TBT Việt Nam và chuyến thăm Mô-dăm-bích tháng 7/2009 của Thường trực Ban bí thu Trương Tấn Sang đã mở ra giai đoạn mới, thúc đẩy nhanh triển khai hợp tác trên các lĩnh vực ưu tiên, truyền thống (nông nghiêp, y tế, giáo dục), đồng thời mở ra triển vọng mở rộng sang các lĩnh vực khác tiềm năng như viễn thông, dầu khí, khai khoáng, đặc biệt là thăm dò khả năng triển khai mô hình tổng hợp, kết hợp cây lương thực, cây nông nghiệp có giá trị cao (cà phê), cây công nghiêp (cao su). Ngành công nghiệp cao su, cà phê luôn đạt tăng trưởng xuất khẩu, đạt trình độ sản xuất, năng suất cao, tích lũy vốn, có kinh nghiệp hợp tác quốc tế đều có nhu cầu vươn ra bên ngoài đầu tư, tiếp tục giữ vững tăng trưởng, nhất là cần đất đai qui mô lớn để trồng cao su, cà phê và các loại cây khác. Mô-dăm-bích có đất đai rộng lớn chưa khai thác, điều kiện thuận lợi để phát triển cây lương thực, cây giá trị cao, cây công nghiệp. Việc chọn Mô-dăm-bích là địa điểm khảo sát, nghiên cứu, xác định điều kiện đất đai, vùng qui hoạch cho các dự án theo “Mô hình tổng hợp” là đúng hướng, phù hợp với ý định của Mô-dăm-bích muốn Việt Nam giúp qui hoạch vùng trồng cao su, cà phê và vùng cây chất lượng cao.
Tiến sĩ Kinh tế, Giám đốc Công ty Cao su Phú Riềng Nguyễn Hồng Phú đang chủ trì cuộc họp của đoàn cán bộ Bộ NN & PTNT tại Khách sạn 2001 tại Maputo tháng 10/2009.
Địa hình nông nghiệp trải dài trên diện tích 799.400 km2 trong đó 900 nghìn ha tiềm năng sản xuất lúa trong đó Mô-dăm-bích mới sử dụng 200 nghìn ha đang gieo trồng. Khoảng 90% đất canh tác phân bố ở các tỉnh Zambezia, Sofala. Tỉnh Nampula, Cabo Delgado chiếm 7%; tỉnh Gaza, 3%, chủ yếu ở huyện Chokwe; có 27 triệu ha rừng, 120 nghìn ha nuôi trồng thuỷ sản, 150 nghìn ha nuôi cá nước ngọt. Cơ cấu đất phân bố, xen kẽ giữa vùng đất mùn thích hợp trồng cây lương thực, đặc biệt là lúa, ngô, xám bạc mầu, đất ba-dan trồng điều; Có 9 con sông lớn, 5 hồ lớn. Bờ biển dài 2.470 km. Khí hậu nhiệt đới, ôn đới. Địa hình đất thấp ở ven biển, cao dần ở miền Trung, các cao nguyên ở phía Tây Bắc, đồi núi ở phía Tây. Thềm lục địa 12 hải lý. Vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý.
Với điều kiện địa lý, khí hậu, lượng mưa, hệ thống sông, hồ, Mô-dăm-bích thực hiện Chiến lược Cách mạng Xanh thông qua Chương trình Hành động Sản xuất Lương thực giai đoạn 2008-2011. Chiến lược này không đề cập đến phát triển cây công nghiệp, cây nông nghiệp chất lượng cao. Theo cuốn “A History of Mozambique”, những năm 1895-1905, ở tỉnh Zambezia, chính quyền thực dân Bồ đào nha từng phát triển trồng, chế biến, xuất khẩu cao su, chiếm 26,9% (1895) và 28,9% (1905) kim ngạch xuất khẩu thời đó; trồng chè, cà phê ở huyện Mossurize, Manica. Tại thủ đô Maputo, nhà máy sản xuất lốp cao su Mabor đã bị đóng cửa.
Trong điều kiện chính trị thuận lợi, đặc biệt là quan hệ giữa hai Đảng Việt Nam và Đảng Frelimo, Việt Nam cần tranh thủ thời cơ để củng cố, phát triển quan hệ hợp tác song phương. Đảng, Nhà nước Việt Nam chủ trương bổ sung, xây dựng văn bản pháp lý đáp ứng chủ trương thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với châu Phi, tạo điều kiện thuận lợi về chính sách, về vốn, ưu đãi tín dụng, nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp Việt Nam có dự án tại châu Phi nói chung, trong đó có Mô-dăm-bích, nhất là trong giai đoạn đầu thực hiện Dự án đầu tư tổng hợp về nông nghiệp. Các Tập đoàn Công nghiệp Cao su, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Tổng Côn ty Viễn thông Quân đội Viettel, Tổng Công ty Cà Phê và một số công ty lớn khác chủ trương mở rộng sang Mô-dăm-bích để đầu tư, mở rộng diện tích trồng trọt cây công nghiệp, cây nông nghiệp có giá trị cao. Trung tướng Trần Hanh, Chủ tịch Hội cựu Chiến binh Việt Nam hứa giúp Hội Chiến sĩ Giải phóng Mô-dăm-bích (ACLLN) triển khai trồng lúa trong các dự án nông nghiệp của ACLLN. Nay do nhu cầu vươn ra bên ngoài và không để mất thời cơ ở các nước bạn bè truyền thống, các tập đoàn kinh tế lớn của Việt Nam mong muốn khảo sát, triển khai mô hình tổng hợp hợp tác nông nghiệp vừa kết hợp cây lương thực, cây công nghiệp, cây nông nghiệp chất lượng cao. Tuy nhiên, cả hai bên chưa đánh giá hết tiềm năng, chiến lược phát triển kinh tế của nhau, nhất là trên lĩnh vực nông nghiệp để kịp thời bổ trợ cho nhau.
Do đó, mục đích Hội thảo lần này nhằm (i) phía Việt Nam giới thiệu tiềm năng hợp tác về trồng cây lương thực (lúa), cây công nghiệp (cao su), cây nông nghiệp giá trị cao (cà phê); (ii) phía Mô-dăm-bích giới thiệu đầy đủ chính sách, ưu đãi, luật lệ, điều kiện khí hậu, đất đai, thổ nhưỡng (iii) Xác định phương hướng hợp tác trồng cây lương thực, cây công nghiệp, lâm nghiệp (iv) Tư vấn cho Mô-dăm-bích xây dựng chương trình phát triển cây lương thực, kết hợp với cây nông nghiệp có giá trị cao, cây công nghiệp, lâm nghiệp. (vi) xác định cơ chế chính sách hỗ trợ mô hình tổng hợp và vai trò của doanh nghiệp hai nước; (vii) Đào tạo nguồn nhân lực cho Mô-dăm-bích.
Đại sứ quán đã phối hợp với Cơ quan Quản lý Đầu tư của Đảng Frelimo (SPI), Cục Đất đai và Rừng (DNTF), Trung tâm Khuyến nông Bộ Nông nghiệp Mô-dăm-bích (CEPAGRI) để chuẩn bị nội dung, khách mời. Đây là ba cơ quan tư vấn, chuyên sâu về chính sách, đất đai, phân bổ, qui hoạch. Ngoài ra, ĐSQ cũng tham khảo Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS).
Chủ đề tham luận:
• Quan hệ Việt Nam – Mô-dăm-bích: Thuận lợi, khó khăn, biện pháp
• Chủ trương, chính sách hợp tác nông nghiệp của Việt Nam đối với châu Phi,
• Giới thiệu tiềm năng ngành cao su, cà phê, điều, lúa và khả năng hợp tác với châu Phi nói chung và Mô-dăm-bích nói riêng,
• Chủ trương, chính sách, ưu đãi, lao động, nhập cư nhằm thu hút đầu tư phát triển nông nghiệp của Mô-dăm-bích,
• Phương hướng triển khai mô hình tổng hợp cây lương thực, cây công nghiệp, lâm nghiệp với Mô-dăm-bích,
• Điều kiện đất đai, khí hậu, qui hoạch của Mô-dăm-bích để áp dụng mô hình hợp tác tổng hợp
• Thực trạng cán bộ nông nghiệp, vấn đề đào tạo cán bộ Mô-dăm-bích ở Việt Nam cho “Mô hình tổng hợp”.
Phía Việt Nam: Đại diện các cơ quan trong nước:Đối ngoại Trung ương,Kinh tế, Văn phòng Trung ương Đảng, UBND TP Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn, Bộ Ngoại giao, UBND các tỉnh Hải Dương, Hà Nam, Bình Phước, Tổng Công ty: Viettel, Cà phê, Dầu khí, Viện trưởng Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp Việt Nam, Viện trưởng Viện Qui hoạch Thủy lợi Việt Nam, Viện trưởng Viện Khoa học Nông nghiệp (VAAS), Lãnh sự Danh dự Mô-dăm-bích tại Hà Nội. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng tham gia thành phần đoàn Việt Nam tham dự Hội thảo.
Phía Mô-dăm-bích: Marcelino dos Santos, Người sáng lập Frelimo, Nguyên Phó CT Mô-dăm-bích, UVTW Đảng Frelimo, Ủy viên Hội đồng Nhà nước; Các Bộ: Ngoại giao, Kế hoạch và Phát triển, Nông nghiệp Mô-dăm-bích, Lao động, Tỉnh trưởng các tỉnh: Ga-da, Dăm-be-di-a, Ma-ni-ca, I-nham-ban, Ca-bô Đen-ga-đô, Nam-pu-la, Cơ quan Quản lý Đầu tư (SPI), Viện Nghiên cứu Nông nghiệp, Cục Đất đai và Rừng Bộ Nông nghiệp, Trung tâm Khuyến nông Bộ Nông nghiệp Mô-dăm-bích, Nhà Nghiên cứu Nông nghiệp Mô-dăm-bích, doanh nghiệp tư nhân Mô-dăm-bích.
Vụ Tổng hợp Kinh tế Bộ Ngoại giao là đợn vị trong nước điều phối chuẩn bị các vấn đề: nội dung, thành phần đoàn, hậu cần, lễ tân, hành trình cho các đoàn tham dự Hội thảo. Địa chỉ: Tòa nhà A1 số 7 Chu Văn An, Hà Nội.
