Việt Nam và Mô-dăm-bích cùng nỗ lực triển khai mô hình nông nghiệp tổng hợp “Cây lương thực, cây công nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản” để phát huy tiềm năng của mỗi nước
(ĐSQVN tại Mô-dăm-bích, 29/6/2010)
Điều kiện tự nhiên lý tưởng của Mô-dăm-bích:
Mô-dăm-bích nằm ở Đông Nam châu Phi, giáp Ấn Độ Dương phía Đông, biên giới dài 4.571 km, Tanzania phía Bắc, Malawi và Zambia phía Tây Bắc, Zimbabwe phía Tây, Swaziland và Nam Phi phía Tây Nam. Mô-dăm-bích là thành viên tích cực của Cộng đồng Phát triển miền Nam châu Phi (SADC) gồm 14 nước (Angola, Botswana, CHDC Congo, Madagascar, Mauritius, Namibia, Lesotho, Malawi, Mozambique, Swaziland, Tanzania, Zambia, Zimbabwe), có tổng GDP: 432 tỷ USD (2008), dân số: 247 triệu người, GDP bình quân đầu người: 1.743 USD và Khu vực Tự do Thương mại SADC (SADC FTA) thành lập năm 2008.
Dân số 21 triệu người trong đó 70% dân số sống ở nông thôn, dựa vào nghề nông. Địa hình nông nghiệp trải dài trên diện tích 799.400 km2 trong đó 900 nghìn ha tiềm năng sản xuất lúa với 200 nghìn ha đang gieo trồng. Khoảng 90% đất canh tác phân bố ở các tỉnh Zambezia, Sofala. Tỉnh Nampula, Cabo Delgado chiếm 7%; tỉnh Gaza, 3%, chủ yếu ở huyện Chokwe; có 27 triệu ha rừng, 120 nghìn ha nuôi trồng thuỷ sản, 150 nghìn ha nuôi cá nước ngọt. Cơ cấu đất phân bố, xen kẽ giữa vùng đất mùn thích hợp trồng cây lương thực, đặc biệt là lúa, ngô, xám bạc mầu, đất ba-dan trồng điều; Có 9 con sông lớn, 5 hồ lớn. Bờ biển dài 2.470 km. Khí hậu nhiệt đổi và ôn đới. Địa hình đất thấp ở ven biển. Cao dần ở miền Trung, các cao nguyên ở phía Tây Bắc, đồi núi ở phía Tây. Thềm lục địa 12 hải lý. Vùng đặc quyển kinh tế 200 hải lý.
Vùng nông nghiệp Thung Lũng Zambezia mà phía Mô-dăm-bích muốn giao cho Việt Nam thông qua hợp tác song phương, hai tỉnh Zambezia và Hà Nam, nằm giữa độ cao 1.500 m và 2.500 m so với độ cao mặt biển, cấu tạo bới cao nguyên, bình nguyên (độ cao 1000-1500 m, 500-1000, 200-500 m) và đồng bằng 200 m. Nhiệt độ trung bình: 22-24 độ C; vùng phụ cận: 21-22 độ C, vùng lên phía Bắc, giáp biên giới Zambia và Malawi: 18-19 độ C. Lượng mưa trung bình hàng năm hướng Tây Nam từ 1100-1600 mm, hướng Nam từ 600-700 mm, Miền ven biển Thung Lũng Zambezia đạt 1.200-1.300 mm. Khu vực núi thuộc ngọn Chiperone có lượng mưa trung bình 2.000 mm. Riêng ở Milange và Morrumbala, lượng mưa trung bình hàng năm đạt 900-1.900 mm.
Với điệu kiện địa lý, khí hậu, lượng mưa, hệ thống sông, hồ, Mô-dăm-bích thực hiện Chiến lược Cách mạng Xanh thông qua Chương trình Hành động Sản xuất Lương thực giai đoạn 2008-2011; Tập trung sản xuất: Ngô: 9 tỉnh (Sofala, Manica, Tete, Zambezia, Cabo Delgado, Nampula, Niassa, Maputo, Gaza); Lúa: 7 tỉnh (Zambezia, Sofala, Nampula, Cabo Delgado, Niassa, Maputo, Gaza); Nuôi cá: 9 tỉnh (Cabo Delgado, Niassa, Nampula, Zambezia, Tete, Manica, Sofala, Inhambane, Gaza, Maputo); Đậu tương: 5 tỉnh ( Nampula, Tete, Manica, Sofala, Zambezia). Cây lấy dầu (dừa, hướng dương): 3 tỉnh (Nampula, Sofala, Manica). Theo cuốn “A History of Mozambique”, 450 trang của tác giả Malyn Newitt, những năm 1895-1905, ở tỉnh Zambezia, chính quyền thực dân Bồ đào nha từng phát triển trồng, chế biến, xuất khẩu cao su, chiếm 26,9% (1895) và 28,9% (1905) kim ngạch xuất khẩu; trồng chè, cà phê ở huyện Mossurize, Manica.
Song song với điều kiện tự nhiện lý tưởng, tình hình đất nước ổn định, hòa bình, không có xung đột sắc tộc, tôn giáo, đảng phái, Mô-dăm-bích có nhiều điều kiện phát triển nhanh nền nông nghiệp nhằm bảo đảm an ninh lương thực, xuất khẩu lúa, sản phẩm nông nghiệp cho chính thị trường khu vực miền Nam châu Phi (247 triệu dân) nói riêng, cũng như châu Phi (967 triệu dân) nói chung.
Khảo sát mô hình nông nghiệp tổng hợp tại Mô-dăm-bích:
Từ ngày 12 đến 16/07/2009, Đoàn đại biểu cấp cao nước CHXHCN Việt Nam do đồng chí Trương Tấn Sang, UVBCT, TBT dẫn đầu sang thăm chính thức nước Mô-dăm-bích. Đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam và Mô-dăm-bích đã ký Biên bản Ghi nhớ giữa CP nước CHXHCN Việt Nam và Chính phủ nước CH Mô-dăm-bích. Về lĩnh vực nông nghiệp: “Hai bên nhất trí triển khai dự án đầu tư tổng hợp của Việt Nam về nông nghiệp trên diện tích khoảng 200.000 ha tại Mô-dăm-bích để trồng, cây công nghiệp, trồng lúa khai thác chế biến gỗ và nuôi trồng thủy sản. Hai bên sẽ chỉ định các doanh nghiệp và các cơ quan có thẩm quyền triển khai dự án này. Các doanh nghiệp và các cơ quan trên chịu trách nhiệm xác định các vấn đề kỹ thuật cụ thể, diện tích và địa điểm triển khai và những vấn đề liên quan đến dự án để báo cáo Chính phủ hai nước thông qua vào Quý I năm 2010”.
Từ ngày 23/9 đến 02/10/2009, Bộ NNvà PTNT đã cử đoàn cán bộ do Giám đốc Công ty Cao su Phú Riềng Ngô Hồng Phú dẫn đầu, đã tiến hành chuyến thăm khảo sát tại Mô-dăm-bích. Đoàn đã đi khảo sát 38.000 ha trồng điều ở Ma-gan-da, Di-lê; 10.000 cà phê ở Na-ma-roi, 39.000 ha cao su, cà phê ở Lu-de-la và 100 ha lúa ở Na-ma-cu-ra. Đoàn đã đi khảo sát (i) vùng lúa nước 3.000 ha tại xã Xi-cum-ban, huyện Xai Xai, tỉnh Ga-da; 15.000 ha xã Nan-tê, huyện Ma-gan-đa Đở Cót-xta, tỉnh Dăm-be-di-a; (ii) vùng trồng điều tỉnh Ga-davà xã Ta-cu-an, huyện Lu-de-la, tỉnh Dăm-be-di-a có diện tích 39.000 ha, không liền thửa; (iii) Nhà máy chế biến hạt điều đang hoạt động tỉnh Maputo và tại huyện Na-ma-cu-ra, tỉnh Dăm-be-di-a; (iv) vùng trồng cà phê, cao su tại xã Ta-cu-an, huyện Lu-de-la, tỉnh Dăm-be-di-a.
Trung tâm Khuyến nông Mô-dăm-bích cung cấp thông tin cần thiết (i) cấp tỉnh ra quyết định dự án 1.000 ha trở xuống; (ii) cấp Bộ, từ 1.000 đến 10.000 ha (iii) Hội đồng Bộ trưởng từ 10.000 ha trở lên (iv) giao đất 50 năm và mặc nhiên gia hạn 50 năm, sau đó nhà đầu tư xin phép gia hạn thêm (vi) Bộ Lao dộng cho phép tỉ lệ sử dụng lao động nước ngoài: 5% cho xí nghiệp lớn; 8%, cho xí nghiệp trung bình; 10%, cho xí nghiệp nhỏ. Nhà đầu tư có thể xin tăng tỉ lệ lao động nước ngoài lên Bộ Lao động; (vii) cấp thị thực lưu trú cho người lao động sau khi có giấy phép đầu tư; (viii) Ưu đãi thuế: miễn thuế trang thiết bị dự án, 10% thuế chuyển lợi nhuận về nước, miến thuế xuất khẩu cho dự án ở khu tự do kinh tế, trợ giá ½ cho giống cây trồng, đặc biệt ưu đãi dự án sản xuất, chế biên, xuất khẩu tại chỗ.
Ngày 16/11/2009 tại thủ đô Maputo, Bộ Ngoại giao và Đại sứ quán Việt Nam tại Mô-dăm-bích đã phối hợp với các cơ quan hữu quan Việt Nam và Mô-dăm-bích tổ chức Hội thảo “Mô hình tổng hợp hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Mô-dăm-bích”. Hội thảo đã thu hút được sự quan tâm tham dự của hơn 160 đại biểu Việt Nam và Mô-dăm-bích. Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ NN và PTNT Diệp Kỉnh Tần dẫn đầu và đại biểu các Bộ: Ngoại giao, Kế hoạch và Đầu tư, Văn phòng Trung ương Đảng, Ban Đối ngoại Trung ương Đảng, lãnh đạo các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hà Nam, Hải Dương, Kiên Giang, các Viện Quy hoạch Thủy lợi Việt Nam, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp Việt Nam, một số tập đoàn, doanh nghiệp Việt Nam. Tham dự và phát biểu tại Hội thảo có Thứ trưởng Bộ Đầu tư ông V.Bernardo, Thứ trưởng Bô Du lịch ông R.Mualeia và lãnh đạo các tỉnh Ga-da, Dăm-be-di-a, Ma-ni-ca, I-nham-ban, Ca-bô Đen-ga-đô, Nam-pu-la.
Tại Hội thảo, các đại biểu Mô-dăm-bích giới thiệu tiềm năng, nhu cầu phát triển nông nghiệp và các chủ trương, chính sách ưu đãi đầu tư, chính sách đối với lao động nước ngoài của Mô-dăm-bích trong lĩnh vực nông nghiêp. Các đại biểu, chuyên gia Việt Nam cũng trao đổi và chia sẻ những kinh nghiệm của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp xoanh quanh các chủ đề như: chủ trương chính sách hợp tác nông nghiệp tổng hợp với Mô-dăm-bích; điều kiện đất đai, khí hậu và quy họach của Mô-dăm-bích; khả năng và phương hướng hợp tác với Mô-dăm-bích trong lĩnh vực cây lương thực, cây công nghiệp, thủy sản; kinh nghiệm quy họach, phát triển trồng cây lương thực, chính sách đầu tư và sử dụng nguồn nhân lực phục vụ phát triển nông nghiệp Việt Nam.
Hội thảo đã thành công tốt đẹp, đại biểu và chuyên gia hai nước đã nhận định rằng với điều kiện đất đai, khí hậu, thuỷ lợi của Mô-dăm-bích có tiềm năng lớn để phát triển các lĩnh vực nông nghiệp và có triển vọng tốt hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực trồng lúa trồng cây công nghiệp như: cao su, bông, điều, Bên cạnh đó, với tiềm năng trong lĩnh vực thủy sản của Mô-dăm-bích cũng hứa hẹn sẽ là một cơ hội tốt để hai bên có thể bắt tay hợp tác nuôi trồng, đánh bắt, chế biến thuỷ sản. Hai bên cũng nhất trí sẽ hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiêp hai nước các dự án hợp tác, đầu tư và đưa chuyên gia Việt Nam sang nghiên cứu, làm việc tại Mô-dăm-bích, tăng cường hợp tác giữa các địa phương của hai nước trong lĩnh vực nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản.
Các bạn Mô-dăm-bích khâm phục thành tích xóa đói giảm nghèo từ cây điển, cây cao su:
Từ 20 đến 27/03/2010, nhận lời mời của Bộ trưởng NN và PTNT Cao Đức Phát, Bộ trưởng NN Mô-dăm-bích Xô-a Nha-ca đã thăm làm việc tại Việt Nam. Bộ trưởng Mô-dăm-bích đã được đồng chí Trương Tấn Sang, UVBCT, Thường trực BBT tiếp thân mật, tiếp kiến Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, hội đàm với Bộ trưởng Cao Đức Phát, thăm làm việc với UBND tỉnh Hà Nam, thăm Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Việt Nam, tham dự Lễ hội Điều Vàng Việt Nam – Bình Phước 2010, làm việc với UBND TP HCM, UBND tỉnh Bình Phước, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Tập đoàn Mỹ Lệ chuyên kinh doanh điều, thăm Công ty Cao su Phú Riềng, Viện Nghiên cứu Cao su miền Nam, Công ty Nuôi Cá sấu Tồn Phát Củ Chi, Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Việt Nam.
Đoàn BT NN Mô-dăm-bích bảy tỏ khâm phục thành tích xóa đói giảm nghèo của nông dân Bình Phước từ cây điều, cây cao su; nhấn mạnh Mô-dăm-bích có đầy đủ điểu kiện phát triển mô hình tổng hợp nông nghiệp, cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi cho Tập đoàn tiến hành khảo sát, tìm cơ hội đầu tư thành công vào nước này. Bộ trưởng NN hai nước đã ký Biên bản Làm việc nhất trí (i) Mô-dăm-bích giao cho Việt Nam khu vực 45.000 ha ở tỉnh Zambezia dể khảo sát; (ii) Việt Nam sẽ cử đoàn chuyên gia sang khảo sát các tỉnh Dăm-be-di-a, Nam-pu-la, Tê-tê và Ga-da và khu dự án Ma-xi-a, Ga-da nhằm xác định khu vực tiềm năng để sản xuất các loại cây trồng như cao su, điều, lúa cũng như về nuôi trồng thủy sản; (iii) Mô-dăm-bích cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã chỉ định Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam chịu trách nhiệm chính đối với các dự án đầu tư nông nghiệp tại Mô-dăm-bích, thử nghiệm mô hình tổng hợp của Việt Nam.
Tháng 3/2010, trường Nông nghiệp Mô-dăm-bích thuộc trường Đại học Eduardo Mondlane đã cử nhóm đầu tiên 36 sinh viên tốt nghiệp sang thực tập và bằng Thạc sĩ nông nghiệp tại Viện Nghiêu cứu Nông nghiệp Việt Nam (VAAS). Hiện 06 sinh viên Mô-dăm-bích đang học tiếng Việt 6 tháng ở trường Đại học Hà Nội, sau đó chuyển sang hoc chuyên ngành nông học. Bộ NN Mô-dăm-bích sẽ cử 20 cán bộ nông nghiệp sang các Viện Nghiên cứu Lúa và Điều miền Nam.
Từ ngày 18 đến 22/06/2010, nhận lời mời của BCHTW Đảng ta, TTK Đảng Frelimo Filipe Paunde thăm chính thức Việt Nam. Trong cuộc tiếp kiến TBT Nông Đức Mạnh và hội đàm với UVBCT, Thường trực BBT Trương Tấn Sang, lãnh đạo Đảng hai nước nhất trí quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc các cơ quan chức năng cụ thể hóa, đưa vào thực hiện thực hiện có kết quả các dự án hợp tác đã thỏa thuận giữa hai nước, thúc đẩy và hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam và Mô-dăm-bích đẩy mạnh, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp. TTK Đảng Frelimo đi thăm TP HCM, tỉnh Tiền Giang, Bình Phước, khảo sát một số cơ sở nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, trồng và chế biến cao su, hạt điều, khu công nghiệp.
Từ chủ trương đến hành động:
Lãnh đạo cấp cao Đảng và Nhà nước hai nước rất quan tâm chỉ đạo hợp tác nông nghiệp giữa hai nước. Chuyến thăm Việt Nam tháng 1/2007 của TT Mô-dăm-bích và chuyến thăm Mô-dăm-bích tháng 4/2008 của TBT Đảng ta thiết lập khuôn khổ : “đối tác toàn diện, bình đẳng, ủng hộ và giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển vì lợi ích hai dân tộc, hai nước vì hòa bình, hợp tác và phát triển ở hai khu vực và thế giới”. Chuyến thăm Mô-dăm-bích tháng 7/2009 của UVBCT, Thưởng trực BBT Trương Tấn Sang cụ thể hóa hơn nữa thỏa thuận cấp cao của lãnh đạo hai nước, khẳng định tiếp tục củng cố quan hệ hợp tác ưu tiên, truyền thống (y tế, giáo dục, nông nghiệp), đồng thời mở rộng sang lĩnh vực có tiềm năng (viễn thông, cao su, dầu khí).
Trên cơ sở kết quả khảo sát tại Mô-dăm-bích, chủ trương của Đảng, Nhà nước tăng cường hợp tác đầu tư trên lĩnh vực nông nghiệp với Mô-dăm-bích được cụ thể hóa thành quyết định. Ngày 20/03/2010, Chính phủ ta quyết định giao cho Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam triển khai đầu tư vào Mô-dăm-bích và Angola trên lĩnh vực nông nghiệp. Tập đoàn để xuất dự án vừa, nhỏ, triển khai cây điều trước, rồi đến cao su và các cây khác, thành lập công ty đầu tư nhiều thành phần. Để tạo điều kiện thuận lợi về chính sách, về vốn, ưu đãi tín dụng, nguồn lực cho doanh nghiệp khảo sát, đầu tư vào Mô-dăm-bích, nhất là trong giai đoạn đẩu thực hiện Dự án đầu tư tổng hợp về nông nghiệp, kể cả việc mở một số chi nhánh tại các ngân hàng có uy tín ở khu vực.
Nền nông nghiệp truyền thống của Việt Nam dựa vào sức người, đất đai đang đòi hỏi không gian lớn hơn để phát triển, duy trì được vị trị là một trong những nước xuất khẩu nông sản hàng đầu, đồng thời cũng phải từng bước chuyển hóa nền nông nghiệp truyền thống ra bên ngoài vừa giúp đỡ các nước bạn bè, vừa tập trung xây dựng nền nông nghiệp công nghệ cao trên một diện tích hạn chế. Mô-dăm-bích là một trong những nước để chuyển hóa trong tương lai. Đây là thởi điểm thuận lợi để triển khai hợp tác nông nghiệp tổng hợp với Mô-dăm-bích.
Năm 2009-2010, hai nước đã nỗ lực chung nhẳm đẩy nhanh việc triển khai mô hình nông nghiệp tổng hợp : “cây lương thực, cây công nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản” để phát huy tiềm năng của mỗi nước./.
Điều kiện tự nhiên lý tưởng của Mô-dăm-bích:
Mô-dăm-bích nằm ở Đông Nam châu Phi, giáp Ấn Độ Dương phía Đông, biên giới dài 4.571 km, Tanzania phía Bắc, Malawi và Zambia phía Tây Bắc, Zimbabwe phía Tây, Swaziland và Nam Phi phía Tây Nam. Mô-dăm-bích là thành viên tích cực của Cộng đồng Phát triển miền Nam châu Phi (SADC) gồm 14 nước (Angola, Botswana, CHDC Congo, Madagascar, Mauritius, Namibia, Lesotho, Malawi, Mozambique, Swaziland, Tanzania, Zambia, Zimbabwe), có tổng GDP: 432 tỷ USD (2008), dân số: 247 triệu người, GDP bình quân đầu người: 1.743 USD và Khu vực Tự do Thương mại SADC (SADC FTA) thành lập năm 2008.
Dân số 21 triệu người trong đó 70% dân số sống ở nông thôn, dựa vào nghề nông. Địa hình nông nghiệp trải dài trên diện tích 799.400 km2 trong đó 900 nghìn ha tiềm năng sản xuất lúa với 200 nghìn ha đang gieo trồng. Khoảng 90% đất canh tác phân bố ở các tỉnh Zambezia, Sofala. Tỉnh Nampula, Cabo Delgado chiếm 7%; tỉnh Gaza, 3%, chủ yếu ở huyện Chokwe; có 27 triệu ha rừng, 120 nghìn ha nuôi trồng thuỷ sản, 150 nghìn ha nuôi cá nước ngọt. Cơ cấu đất phân bố, xen kẽ giữa vùng đất mùn thích hợp trồng cây lương thực, đặc biệt là lúa, ngô, xám bạc mầu, đất ba-dan trồng điều; Có 9 con sông lớn, 5 hồ lớn. Bờ biển dài 2.470 km. Khí hậu nhiệt đổi và ôn đới. Địa hình đất thấp ở ven biển. Cao dần ở miền Trung, các cao nguyên ở phía Tây Bắc, đồi núi ở phía Tây. Thềm lục địa 12 hải lý. Vùng đặc quyển kinh tế 200 hải lý.
Vùng nông nghiệp Thung Lũng Zambezia mà phía Mô-dăm-bích muốn giao cho Việt Nam thông qua hợp tác song phương, hai tỉnh Zambezia và Hà Nam, nằm giữa độ cao 1.500 m và 2.500 m so với độ cao mặt biển, cấu tạo bới cao nguyên, bình nguyên (độ cao 1000-1500 m, 500-1000, 200-500 m) và đồng bằng 200 m. Nhiệt độ trung bình: 22-24 độ C; vùng phụ cận: 21-22 độ C, vùng lên phía Bắc, giáp biên giới Zambia và Malawi: 18-19 độ C. Lượng mưa trung bình hàng năm hướng Tây Nam từ 1100-1600 mm, hướng Nam từ 600-700 mm, Miền ven biển Thung Lũng Zambezia đạt 1.200-1.300 mm. Khu vực núi thuộc ngọn Chiperone có lượng mưa trung bình 2.000 mm. Riêng ở Milange và Morrumbala, lượng mưa trung bình hàng năm đạt 900-1.900 mm.
Với điệu kiện địa lý, khí hậu, lượng mưa, hệ thống sông, hồ, Mô-dăm-bích thực hiện Chiến lược Cách mạng Xanh thông qua Chương trình Hành động Sản xuất Lương thực giai đoạn 2008-2011; Tập trung sản xuất: Ngô: 9 tỉnh (Sofala, Manica, Tete, Zambezia, Cabo Delgado, Nampula, Niassa, Maputo, Gaza); Lúa: 7 tỉnh (Zambezia, Sofala, Nampula, Cabo Delgado, Niassa, Maputo, Gaza); Nuôi cá: 9 tỉnh (Cabo Delgado, Niassa, Nampula, Zambezia, Tete, Manica, Sofala, Inhambane, Gaza, Maputo); Đậu tương: 5 tỉnh ( Nampula, Tete, Manica, Sofala, Zambezia). Cây lấy dầu (dừa, hướng dương): 3 tỉnh (Nampula, Sofala, Manica). Theo cuốn “A History of Mozambique”, 450 trang của tác giả Malyn Newitt, những năm 1895-1905, ở tỉnh Zambezia, chính quyền thực dân Bồ đào nha từng phát triển trồng, chế biến, xuất khẩu cao su, chiếm 26,9% (1895) và 28,9% (1905) kim ngạch xuất khẩu; trồng chè, cà phê ở huyện Mossurize, Manica.
Song song với điều kiện tự nhiện lý tưởng, tình hình đất nước ổn định, hòa bình, không có xung đột sắc tộc, tôn giáo, đảng phái, Mô-dăm-bích có nhiều điều kiện phát triển nhanh nền nông nghiệp nhằm bảo đảm an ninh lương thực, xuất khẩu lúa, sản phẩm nông nghiệp cho chính thị trường khu vực miền Nam châu Phi (247 triệu dân) nói riêng, cũng như châu Phi (967 triệu dân) nói chung.
Khảo sát mô hình nông nghiệp tổng hợp tại Mô-dăm-bích:
Từ ngày 12 đến 16/07/2009, Đoàn đại biểu cấp cao nước CHXHCN Việt Nam do đồng chí Trương Tấn Sang, UVBCT, TBT dẫn đầu sang thăm chính thức nước Mô-dăm-bích. Đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam và Mô-dăm-bích đã ký Biên bản Ghi nhớ giữa CP nước CHXHCN Việt Nam và Chính phủ nước CH Mô-dăm-bích. Về lĩnh vực nông nghiệp: “Hai bên nhất trí triển khai dự án đầu tư tổng hợp của Việt Nam về nông nghiệp trên diện tích khoảng 200.000 ha tại Mô-dăm-bích để trồng, cây công nghiệp, trồng lúa khai thác chế biến gỗ và nuôi trồng thủy sản. Hai bên sẽ chỉ định các doanh nghiệp và các cơ quan có thẩm quyền triển khai dự án này. Các doanh nghiệp và các cơ quan trên chịu trách nhiệm xác định các vấn đề kỹ thuật cụ thể, diện tích và địa điểm triển khai và những vấn đề liên quan đến dự án để báo cáo Chính phủ hai nước thông qua vào Quý I năm 2010”.
Từ ngày 23/9 đến 02/10/2009, Bộ NNvà PTNT đã cử đoàn cán bộ do Giám đốc Công ty Cao su Phú Riềng Ngô Hồng Phú dẫn đầu, đã tiến hành chuyến thăm khảo sát tại Mô-dăm-bích. Đoàn đã đi khảo sát 38.000 ha trồng điều ở Ma-gan-da, Di-lê; 10.000 cà phê ở Na-ma-roi, 39.000 ha cao su, cà phê ở Lu-de-la và 100 ha lúa ở Na-ma-cu-ra. Đoàn đã đi khảo sát (i) vùng lúa nước 3.000 ha tại xã Xi-cum-ban, huyện Xai Xai, tỉnh Ga-da; 15.000 ha xã Nan-tê, huyện Ma-gan-đa Đở Cót-xta, tỉnh Dăm-be-di-a; (ii) vùng trồng điều tỉnh Ga-davà xã Ta-cu-an, huyện Lu-de-la, tỉnh Dăm-be-di-a có diện tích 39.000 ha, không liền thửa; (iii) Nhà máy chế biến hạt điều đang hoạt động tỉnh Maputo và tại huyện Na-ma-cu-ra, tỉnh Dăm-be-di-a; (iv) vùng trồng cà phê, cao su tại xã Ta-cu-an, huyện Lu-de-la, tỉnh Dăm-be-di-a.
Trung tâm Khuyến nông Mô-dăm-bích cung cấp thông tin cần thiết (i) cấp tỉnh ra quyết định dự án 1.000 ha trở xuống; (ii) cấp Bộ, từ 1.000 đến 10.000 ha (iii) Hội đồng Bộ trưởng từ 10.000 ha trở lên (iv) giao đất 50 năm và mặc nhiên gia hạn 50 năm, sau đó nhà đầu tư xin phép gia hạn thêm (vi) Bộ Lao dộng cho phép tỉ lệ sử dụng lao động nước ngoài: 5% cho xí nghiệp lớn; 8%, cho xí nghiệp trung bình; 10%, cho xí nghiệp nhỏ. Nhà đầu tư có thể xin tăng tỉ lệ lao động nước ngoài lên Bộ Lao động; (vii) cấp thị thực lưu trú cho người lao động sau khi có giấy phép đầu tư; (viii) Ưu đãi thuế: miễn thuế trang thiết bị dự án, 10% thuế chuyển lợi nhuận về nước, miến thuế xuất khẩu cho dự án ở khu tự do kinh tế, trợ giá ½ cho giống cây trồng, đặc biệt ưu đãi dự án sản xuất, chế biên, xuất khẩu tại chỗ.
Ngày 16/11/2009 tại thủ đô Maputo, Bộ Ngoại giao và Đại sứ quán Việt Nam tại Mô-dăm-bích đã phối hợp với các cơ quan hữu quan Việt Nam và Mô-dăm-bích tổ chức Hội thảo “Mô hình tổng hợp hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Mô-dăm-bích”. Hội thảo đã thu hút được sự quan tâm tham dự của hơn 160 đại biểu Việt Nam và Mô-dăm-bích. Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ NN và PTNT Diệp Kỉnh Tần dẫn đầu và đại biểu các Bộ: Ngoại giao, Kế hoạch và Đầu tư, Văn phòng Trung ương Đảng, Ban Đối ngoại Trung ương Đảng, lãnh đạo các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hà Nam, Hải Dương, Kiên Giang, các Viện Quy hoạch Thủy lợi Việt Nam, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp Việt Nam, một số tập đoàn, doanh nghiệp Việt Nam. Tham dự và phát biểu tại Hội thảo có Thứ trưởng Bộ Đầu tư ông V.Bernardo, Thứ trưởng Bô Du lịch ông R.Mualeia và lãnh đạo các tỉnh Ga-da, Dăm-be-di-a, Ma-ni-ca, I-nham-ban, Ca-bô Đen-ga-đô, Nam-pu-la.
Tại Hội thảo, các đại biểu Mô-dăm-bích giới thiệu tiềm năng, nhu cầu phát triển nông nghiệp và các chủ trương, chính sách ưu đãi đầu tư, chính sách đối với lao động nước ngoài của Mô-dăm-bích trong lĩnh vực nông nghiêp. Các đại biểu, chuyên gia Việt Nam cũng trao đổi và chia sẻ những kinh nghiệm của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp xoanh quanh các chủ đề như: chủ trương chính sách hợp tác nông nghiệp tổng hợp với Mô-dăm-bích; điều kiện đất đai, khí hậu và quy họach của Mô-dăm-bích; khả năng và phương hướng hợp tác với Mô-dăm-bích trong lĩnh vực cây lương thực, cây công nghiệp, thủy sản; kinh nghiệm quy họach, phát triển trồng cây lương thực, chính sách đầu tư và sử dụng nguồn nhân lực phục vụ phát triển nông nghiệp Việt Nam.
Hội thảo đã thành công tốt đẹp, đại biểu và chuyên gia hai nước đã nhận định rằng với điều kiện đất đai, khí hậu, thuỷ lợi của Mô-dăm-bích có tiềm năng lớn để phát triển các lĩnh vực nông nghiệp và có triển vọng tốt hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực trồng lúa trồng cây công nghiệp như: cao su, bông, điều, Bên cạnh đó, với tiềm năng trong lĩnh vực thủy sản của Mô-dăm-bích cũng hứa hẹn sẽ là một cơ hội tốt để hai bên có thể bắt tay hợp tác nuôi trồng, đánh bắt, chế biến thuỷ sản. Hai bên cũng nhất trí sẽ hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiêp hai nước các dự án hợp tác, đầu tư và đưa chuyên gia Việt Nam sang nghiên cứu, làm việc tại Mô-dăm-bích, tăng cường hợp tác giữa các địa phương của hai nước trong lĩnh vực nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản.
Các bạn Mô-dăm-bích khâm phục thành tích xóa đói giảm nghèo từ cây điển, cây cao su:
Từ 20 đến 27/03/2010, nhận lời mời của Bộ trưởng NN và PTNT Cao Đức Phát, Bộ trưởng NN Mô-dăm-bích Xô-a Nha-ca đã thăm làm việc tại Việt Nam. Bộ trưởng Mô-dăm-bích đã được đồng chí Trương Tấn Sang, UVBCT, Thường trực BBT tiếp thân mật, tiếp kiến Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, hội đàm với Bộ trưởng Cao Đức Phát, thăm làm việc với UBND tỉnh Hà Nam, thăm Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Việt Nam, tham dự Lễ hội Điều Vàng Việt Nam – Bình Phước 2010, làm việc với UBND TP HCM, UBND tỉnh Bình Phước, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Tập đoàn Mỹ Lệ chuyên kinh doanh điều, thăm Công ty Cao su Phú Riềng, Viện Nghiên cứu Cao su miền Nam, Công ty Nuôi Cá sấu Tồn Phát Củ Chi, Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Việt Nam.
Đoàn BT NN Mô-dăm-bích bảy tỏ khâm phục thành tích xóa đói giảm nghèo của nông dân Bình Phước từ cây điều, cây cao su; nhấn mạnh Mô-dăm-bích có đầy đủ điểu kiện phát triển mô hình tổng hợp nông nghiệp, cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi cho Tập đoàn tiến hành khảo sát, tìm cơ hội đầu tư thành công vào nước này. Bộ trưởng NN hai nước đã ký Biên bản Làm việc nhất trí (i) Mô-dăm-bích giao cho Việt Nam khu vực 45.000 ha ở tỉnh Zambezia dể khảo sát; (ii) Việt Nam sẽ cử đoàn chuyên gia sang khảo sát các tỉnh Dăm-be-di-a, Nam-pu-la, Tê-tê và Ga-da và khu dự án Ma-xi-a, Ga-da nhằm xác định khu vực tiềm năng để sản xuất các loại cây trồng như cao su, điều, lúa cũng như về nuôi trồng thủy sản; (iii) Mô-dăm-bích cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã chỉ định Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam chịu trách nhiệm chính đối với các dự án đầu tư nông nghiệp tại Mô-dăm-bích, thử nghiệm mô hình tổng hợp của Việt Nam.
Tháng 3/2010, trường Nông nghiệp Mô-dăm-bích thuộc trường Đại học Eduardo Mondlane đã cử nhóm đầu tiên 36 sinh viên tốt nghiệp sang thực tập và bằng Thạc sĩ nông nghiệp tại Viện Nghiêu cứu Nông nghiệp Việt Nam (VAAS). Hiện 06 sinh viên Mô-dăm-bích đang học tiếng Việt 6 tháng ở trường Đại học Hà Nội, sau đó chuyển sang hoc chuyên ngành nông học. Bộ NN Mô-dăm-bích sẽ cử 20 cán bộ nông nghiệp sang các Viện Nghiên cứu Lúa và Điều miền Nam.
Từ ngày 18 đến 22/06/2010, nhận lời mời của BCHTW Đảng ta, TTK Đảng Frelimo Filipe Paunde thăm chính thức Việt Nam. Trong cuộc tiếp kiến TBT Nông Đức Mạnh và hội đàm với UVBCT, Thường trực BBT Trương Tấn Sang, lãnh đạo Đảng hai nước nhất trí quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc các cơ quan chức năng cụ thể hóa, đưa vào thực hiện thực hiện có kết quả các dự án hợp tác đã thỏa thuận giữa hai nước, thúc đẩy và hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam và Mô-dăm-bích đẩy mạnh, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp. TTK Đảng Frelimo đi thăm TP HCM, tỉnh Tiền Giang, Bình Phước, khảo sát một số cơ sở nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, trồng và chế biến cao su, hạt điều, khu công nghiệp.
Từ chủ trương đến hành động:
Lãnh đạo cấp cao Đảng và Nhà nước hai nước rất quan tâm chỉ đạo hợp tác nông nghiệp giữa hai nước. Chuyến thăm Việt Nam tháng 1/2007 của TT Mô-dăm-bích và chuyến thăm Mô-dăm-bích tháng 4/2008 của TBT Đảng ta thiết lập khuôn khổ : “đối tác toàn diện, bình đẳng, ủng hộ và giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển vì lợi ích hai dân tộc, hai nước vì hòa bình, hợp tác và phát triển ở hai khu vực và thế giới”. Chuyến thăm Mô-dăm-bích tháng 7/2009 của UVBCT, Thưởng trực BBT Trương Tấn Sang cụ thể hóa hơn nữa thỏa thuận cấp cao của lãnh đạo hai nước, khẳng định tiếp tục củng cố quan hệ hợp tác ưu tiên, truyền thống (y tế, giáo dục, nông nghiệp), đồng thời mở rộng sang lĩnh vực có tiềm năng (viễn thông, cao su, dầu khí).
Trên cơ sở kết quả khảo sát tại Mô-dăm-bích, chủ trương của Đảng, Nhà nước tăng cường hợp tác đầu tư trên lĩnh vực nông nghiệp với Mô-dăm-bích được cụ thể hóa thành quyết định. Ngày 20/03/2010, Chính phủ ta quyết định giao cho Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam triển khai đầu tư vào Mô-dăm-bích và Angola trên lĩnh vực nông nghiệp. Tập đoàn để xuất dự án vừa, nhỏ, triển khai cây điều trước, rồi đến cao su và các cây khác, thành lập công ty đầu tư nhiều thành phần. Để tạo điều kiện thuận lợi về chính sách, về vốn, ưu đãi tín dụng, nguồn lực cho doanh nghiệp khảo sát, đầu tư vào Mô-dăm-bích, nhất là trong giai đoạn đẩu thực hiện Dự án đầu tư tổng hợp về nông nghiệp, kể cả việc mở một số chi nhánh tại các ngân hàng có uy tín ở khu vực.
Nền nông nghiệp truyền thống của Việt Nam dựa vào sức người, đất đai đang đòi hỏi không gian lớn hơn để phát triển, duy trì được vị trị là một trong những nước xuất khẩu nông sản hàng đầu, đồng thời cũng phải từng bước chuyển hóa nền nông nghiệp truyền thống ra bên ngoài vừa giúp đỡ các nước bạn bè, vừa tập trung xây dựng nền nông nghiệp công nghệ cao trên một diện tích hạn chế. Mô-dăm-bích là một trong những nước để chuyển hóa trong tương lai. Đây là thởi điểm thuận lợi để triển khai hợp tác nông nghiệp tổng hợp với Mô-dăm-bích.
Năm 2009-2010, hai nước đã nỗ lực chung nhẳm đẩy nhanh việc triển khai mô hình nông nghiệp tổng hợp : “cây lương thực, cây công nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản” để phát huy tiềm năng của mỗi nước./.
Tạo bởi
vubaochi
Cập nhật 29-06-2010
Cập nhật 29-06-2010
