I. THÔNG TIN CƠ BẢN:
- Tên nước: Cộng hòa Síp (Republic of Cyprus).
- Thủ đô: Ni-cô-xi-a (Nicosia)
- Ngày Quốc khánh: 01/10 (1960)
- Vị trí địa lý: Nằm ở phía Đông Địa Trung Hải, phía Nam của bán đảo A-na-tô-ni-a, gần phía Nam Thổ Nhĩ Kỳ.
- Diện tích: 9250 km2
- Khí hậu: Đặc trưng khí hậu Địa Trung Hải. Mùa hè khô và nóng, nhiệt độ trung bình 32 độ C. Mùa đông nhiệt độ khoảng 17 độ C, mưa nhiều.
- Dân số: 1,205,575 người (7/2016)
- Dân tộc: 98% người Hy Lạp, 1,2% các dân tộc khác.
- Tôn giáo: đạo Chính thống 89.1 %, đạo Hồi 1.8 %, tôn giáo khác 10 %.
- Ngôn ngữ: tiếng Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ.
- Đơn vị tiền tệ: Euro.
- GDP: 28,06 tỷ USD
- Thu nhập bình quân đầu người: 23.300 USD
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Tổng thống (đồng thời là người đứng đầu Chính phủ): Ni-cốt A-nát-xta-xi-a-đét (Nicos Anastasiades).
+ Chủ tịch Quốc hội: Đi-mê-trít-xờ Xi-loi-rít (Demetris Syllouris).
+ Bộ trưởng Ngoại giao: I-ô-an-nít Ka-xu-li-đét (Ioannis Kasoulides).
II. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ:
Síp từng là thuộc địa Anh, trở thành nước cộng hoà độc lập năm 1960 và là thành viên của Khối Thịnh vượng chung từ năm 1961. Năm 1963, căng thẳng giữa người Síp gốc Hy Lạp và người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ dẫn tới việc Liên hợp quốc phải can thiệp vào Síp năm 1964 và Síp tạm thời bị chia cắt.
Năm 1974, Chính phủ Síp thân Hy Lạp dự kiến tái thống nhất Síp, dẫn tới Thổ Nhĩ Kỳ can thiệp quân sự vào Síp. Năm 1983, Cộng hòa Bắc Síp thân với Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập, tuy nhiên đến này chỉ duy nhất Thổ Nhĩ Kỳ công nhận, trong khi Cộng hòa Síp (thân Hy Lạp) được công nhận rộng rãi bởi nhiều quốc gia trên thế giới và thành viên của Liên minh châu Âu (EU).
Từ 12/2008 cho đến nay, dưới sự trung gian hòa giải của LHQ, lãnh đạo Cộng hòa Síp Hy Lạp và Síp Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến hành đàm phán tiến tới tái thống nhất đảo Síp, tuy nhiên hai bên chưa đạt được tiến bộ cụ thể nào.
Síp là hòn đảo lớn thứ ba ở Địa Trung Hải, và là một trong những địa điểm thu hút nhiều khách du lịch nhất, với hơn 2.4 triệu du khách mỗi năm.
- Các mốc lịch sử quan trọng:
+ 19/02/1959: Giành được độc lập từ Anh quốc.
+ 01/5/2004: Gia nhập EU.
III. THỂ CHẾ NHÀ NƯỚC:
- Thể chế nhà nước: Síp theo thể chế Cộng hòa Tổng thống, Tổng thống đồng thời là người đứng đầu Chính phủ và được bầu ra theo nhiệm kỳ 5 năm.
- Cơ quan lập pháp: Quốc hội gồm 80 ghế, 56 ghế phân bổ cho Cộng hòa Síp và 24 ghế cho Cộng hòa Bắc Síp (số ghế này hiện vẫn đang bị bỏ ngỏ)[1].
- Hiến pháp năm 1960 quy định hệ thống chính phủ tổng thống với các nhánh hành pháp, lập pháp và tư pháp riêng biệt, gồm một tỷ lệ chia sẻ quyền lực đã được tính trước để bảo vệ các quyền lợi của người Síp Thổ Nhĩ Kỳ.
Cơ quan hành pháp: do một Tổng thống Síp Hy Lạp và một Phó tổng thống Síp Thổ Nhĩ Kỳ đứng đầu.
- Các đảng phái chính trị chủ chốt:
+ AKEL: Đảng Tiến bộ của Nhân dân Lao động Síp, theo Chủ nghĩa Mác- Lênin, được thành lập năm 1941, hiện là đảng lớn nhất trong Quốc hội Cộng hòa Síp (18/56 ghế tại Quốc hội), ủng hộ chính sách độc lập dân tộc và Không liên kết của Chính phủ.
+ DISY: Đảng Dân chủ tiến bộ do ông Nicos Anastasiades lãnh đạo, ủng hộ việc thống nhất đảo Síp theo kế hoạch của Liên hợp Quốc, Đảng hiện có 17/56 ghế tại Quốc hội.
+ DIKO: Đảng Dân chủ, thành lập năm 1976, hiện do ông Marios Karoyian làm Chủ tịch. Đảng ủng hộ giải quyết vấn đề Síp trên cơ sở các nghị quyết của LHQ. Đảng có 11/56 ghế tại Quốc hội.
+ Các đảng nhỏ khác giữ 10/56 ghế.
IV. KINH TẾ:
1. Tổng quan:
Cộng hòa Síp là một trong những nước phát triển nhất trong khu vực Địa Trung Hải, thực hiện chính sách kinh tế thị trường tự do dựa chủ yếu vào các ngành dịch vụ đặc biệt là du lịch. Những năm gần đây, du lịch và dịch vụ chiếm vị trí quan trọng đối với kinh tế Cộng hòa Síp, đóng góp đến 80% vào GDP và thu hút hơn 70% lực lượng lao động của nước này. Các ngành dịch vụ là lĩnh vực kinh tế chủ đạo của Síp; nông nghiệp và công nghiệp đóng góp không đáng kể.
- Các ngành kinh tế mũi nhọn: du lịch, tài chính, bất động sản, chế biến thực phẩm, dệt may...
- Một số chỉ số kinh tế chính: tăng trưởng GDP: 1,6 %; lạm phát: -1,5% ; thất nghiệp: 15,6 %; nợ công: 108%.
2. Thương mại:
- Xuất khẩu:
+ Kim ngạch: 1.916 tỷ USD;
+ Bạn hàng: Hy Lạp (17.6%), Đức (10,5%), Anh (14.6%).
+ Mặt hàng: khoai tây, dược phẩm, xi măng, may mặc.
- Nhập khẩu:
+ Kim ngạch: 6.827 tỷ USD
+ Bạn hàng: Hy Lạp 23 %, Italia 7,1%, Anh 8,4%, Israel 13.7 %, Trung Quốc 4,3%, Hà Lan 6,2%.
+ Mặt hàng: hàng tiêu dùng, dầu khí và dầu nhờn, máy móc, thiết bị vận tải.
V. CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI:
Síp thực hiện chính sách đối ngoại độc lập, không liên kết. Hiện Síp là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như LHQ, FAO, IAEA, IMF, Interpol, OSCE, UNHCR, UNESCO, WHO, WTO, NAM… và đã chính thức gia nhập Liên minh Châu Âu vào ngày 01/5/2004.
VI. QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM:
1. Chính trị:
Việt Nam công nhận Cộng hoà Síp năm 1960 ngay khi Síp tuyên bố độc lập. Việt Nam và Síp thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 01/12/1975. Hiện nay, Đại sứ Việt Nam tại Italia kiêm nhiệm Síp; Đại sứ Síp tại Ấn Độ kiêm nhiệm Việt Nam.
Trao đổi đoàn: Các đoàn Việt Nam thăm Síp có Đại diện Chính phủ Việt Nam, Đại sứ Võ Anh Tuấn dự Lễ kỷ niệm 30 năm ngày độc lập Síp (1990); Phó Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Vương Thừa Phong (11/2010); Thứ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng (11/2014); Thứ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn (9/2015). Về phía Síp có Đặc phái viên của Tổng thống Síp thăm Việt Nam (1/1995).
Hai bên đã ký kết Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao và công vụ (9/2015).
2. Kinh tế:
Quan hệ kinh tế – thương mại – lao động tiếp tục được duy trì. Năm 2015 kim ngạch hai nước đạt 58,7 triệu USD (Việt Nam xuất sang Síp 33,4 triệu USD, chủ yếu là thủy sản, sản phẩm gỗ, giày dép, hạt điều, dệt may...; nhập 25,2 triệu USD từ Síp, chủ yếu là tân dược, nông sản, trang thiết bị...). 11 tháng đầu năm 2016, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 64 triệu USD.
Vốn FDI đăng ký của Síp vào Việt Nam tính đến nay khoảng 960 triệu USD với 13 dự án.
3. Hợp tác lao động:
Hiện Việt Nam có khoảng 12.000 lao động Việt Nam đang làm việc tại Síp.
[1] Từ năm 1964, sau những cuộc xung đột giữa hai cộng đồng, các ghế của người Síp Thổ Nhĩ Kỳ trong Quốc hội bị bỏ trống. Người Síp Thổ Nhĩ Kỳ thể hiện lập trường cứng rắn nhằm phân chia Cộng hoà Síp về pháp lý.
